Traffic (2000)

Traffic er ein albesta mynd sem ég hef séð. Þetta er mynd sem enginn ætti að láta framhjá sér fara. Þetta er raunsæ mynd sem leiðir okkur inn í heim dópsmyglara og þeirra sem berjast við þá. Handritið er mjög gott og leikurinn jafnvel betri. Mjög góð mynd sem allir verða að sjá.

Meistaraverk Stevens Sodherbergs sem fjallar um eiturlyfja-heiminn á þrjá vegu. Um þá sem búa það til og þar er Benicio Del Toro frábær í hlutverki Rodriguez Rodrigeuz svo um eiturlyfjalögguna þar sem Michael Douglas og dóttir hans eru fremst í flokki en dóttir hans er dópisti. Svo er það um smyglarana þar sem maður Chaterine Zetu Jones fer í fangelsi fyrir smygl. Myndin er mjög vel leikinn og mjög sérstök myndataka.

Traffic er án efa ein stílhreinasta mynd sem ég hef séð. Sjaldan hafa myndir komið sér eins vel og hnitmiðað að efninu og þessi mynd. Það sem heillar mig við þessa mynd er að hún hefur mjög gott skemmtanagildi þótt hún bæði drama og fræðslumynd í einu. Myndin er vel sett saman og mjög vel leikinn og eru hlutir einstaklega raunveruleigir í henni. T. D. má nefna að byssuskotin í þessari mynd eru ekki effectuð, heldur heyrast þau eins og þau eru í raun og veru, og einnig er ekki verið að láta spánverjana tala ensku hvorn við annan til að spara könum að lesa texta, heldur tala þeir bara einfaldega sitt móðurmál. Ég mæli með þessari mynd við fólk sem finnst gaman af ádeilum og vilja hafa myndirnar sem þeir horfa á raunhæfar.

Þessi mynd er allt öðruvísi en ég bjóst við. En þetta er samt brilliant mynd í alla staði. Cata-Zeta, Benicio Del Toro og Don Cheadle sýna snilldarleik í þessari mynd, en sömu sögu er ekki hægt að segja um Michael Douglas. Ég gef henni samt fullt hús stiga samt sem áður. Ég mæli hiklaust með þessari.

Traffic er stórgóð mynd sem var mjög óvænt þegar ég sá hana fyrst. Ég átti nú reyndar von á meiri spennu. Leikararnir eru allir góðir, sérstaklega Benincio DelToro, sem var alveg magnaður í The Usual Suspects og The Way of the Gun. Myndin segir frá þremur sögum, en ekki eins og venjulega að þá blandast þær ekki saman í eina heildarsögu. Sögurnar fjalla í staðinn allar um eiturlyf og hvernig heimurinn snýst í kringum þær. Steven Sonderberg gerði Out of Sight sem var virkilega góð mynd, og svo Erin Brockovich sem var aðeins verri. En svo var The Limey hans allra besta bíómynd, fyrir utan þessa auðvitað. Þetta er svona mynd sem verður betri eftir þau skipti sem maður sér hana. Ég mæli sterklega með Traffic og mér finnst hún vera alveg einstaklega góð mynd.

Þetta er meistaraverk, ekkert annað. Hreinasta snild. Allir sem leika í þessari mynd fara á kostum. Þessi mynd er ekki einhver Amerísk klisja. Þessi mynd er frekar á alvarlegri nótum. Hún er um fíkniefnastríðið í Bandaríkjunum. Og ég vil ekki segja ikkur meira úr þessari mynd. Sjáið þessa.

Sannkallað meistaraverk úr smiðju leikstjórans Steven Soderberghs sem var tilnefnd til fimm óskarsverðlauna 2000, hlaut fern; besta leikstjórn, leikari í aukahlutverki, handrit byggt á áður útgefnu efni og kvikmyndaklipping. var einnig tilnefnd sem besta kvikmynd ársins 2000. TRAFFIC spannar alls fjórar vandaðar sögur af fíkniefnavandanum mikla í Bandaríkjunum og Mexíkó. Sú fyrsta fjallar um hinn íhaldssama dómara Robert Wakefield (Michael Douglas) en hann hefur verið skipaður af forseta Bandaríkjanna sem yfirmaður fíkniefnavarna Bandaríkjanna en hann uppgötvar sér til mikillar skelfingar að einkadóttir hans Caroline (Erika Christensen) er fallin í gin fíkniefnadjöfulsins og hvernig hann tekur á þeim mikla fjölskylduvanda, önnur fjallar um mexíkósku lögguna Javier Rodriguez (Benicio Del Toro) sem reynir allt sem hann getur til að vera heiðarlegur og gera það réttasta en áttar sig fljótt á að lögregla Mexíkó er vægast sagt flækt meira eða minna í fíkniefnin og er á mútum hjá fíkniefnabarónunum. Þriðja sagan fjallar um löggurnar Montel Gordon (Don Cheadle) og Ray Castro (Luis Guzmán) sem reyna af fremsta megni að uppræta eiturlyfin af götunni. Sú fjórða og síðasta fjallar um yfirstéttarkonuna Helenu Ayala (Catherine Zeta-Jones) en eiginmaður hennar Carlos Ayala (Steven Bauer) er einn af allra stærstu eiturlyfjabarónum Bandaríkjanna. Hann er handtekinn og Helena þarf að kljást við það að standa ein uppi með son sinn og vera í raun orðinn einfari því enginn vill neitt með eiginkonu fíkniefnabaróns hafa. Allt magnaðar mannlýsingar að vönduðustu gerð. Það er í raun ekki hægt annað en að dást að Steven Soderbergh fyrir að hafa tekist á þetta mikla þrekvirki að túlka á raunsæjan hátt afleiðingar og fylgifiska eiturlyfjanna. Og leikaraliðið bregst svo sannarlega ekki við það túlka magnaðar persónur myndarinnar. Fremstur í flokki er að sjálfsögðu Benicio Del Toro sem hlaut óskarinn sem besti leikari í aukahlutverki 2000 fyrir magnaða túlkun sína á fíkniefnalöggunni Javier Rodriguez, hann fer alveg á kostum og vinnur sannkallaðan leiksigur. Þessi lítt þekkti leikari frá Puerto Rico er allt í einu orðinn einn af eftirsóttustu leikurunum í Hollywood og hlaut hann margar alþjóðlegar viðurkenningar fyrir túlkun sína; SAG-verðlaunin, Golden Globe-verðlaunin, bresku BAFTA-verðlaunin, þýska silfurbjörninn að ógleymdum Óskari frænda sjálfum. Michael Douglas er einnig eftirminnilegur í hlutverki íhaldssama dómarans sem vaknar upp við það að dóttirin er farin að dópa sig og nær hann að vinna vel úr sinni rullu er hann túlkar hinn örvæntingarfulla föður sem er á miklum krossgötum. Eiginkona hans, Catharine Zeta-Jones, er ekki síðri í að túlka örvæntingarfull viðbrögð Helenu, eiginkonu dópbarónsins sem allt í einu er orðin útskúfuð en hún á ráð undir rifi hverju. Zeta-Jones hefur aldrei verið betri og hefði átt að hljóta óskarsverðlaunatilnefningu fyrir leik sinn. Erica Christensen fer á kostum í hlutverki Catharine Wakefield, dóttur hins íhaldssama dómara og túlkar hún örvæntingu hennar á magnaðan hátt. Don Cheadle og Luis Guzmán eru einnig frábærir í hlutverkum dóplögganna og ekki er breski úrvalsleikarinn Albert Finney síðri í smáu en góðu hlutverki, og svo var gaman að sjá Topher Grace (That 70´s Show) í öðruvísi rullu en maður á að venjast. Öll fara þau á kostum, en sá sem mesta hrósið fær hjá mér er að sjálfsögðu Steven Soderbergh sem verðskuldað hlaut leikstjóraóskarinn fyrir þessa mögnuðu og vel gerðu kvikmynd, hann er nefnilega ekki með neinar predikanir af gamla skólanum og er heldur ekki eins og Sveinbjörn Hj. benti réttilega á hér fyrir ofan, að reyna að benda á lausn á vandanum sem mér finnst alveg hárrétt hjá honum. Hann er bara að fræða almenning um blákaldan raunveruleikann. Besta sagan er hiklaust sagan af dómaranum og samband hans við dóttur sína, sem fellur í eiturlyfin. Það er nefnilega ekki löng leið fyrir fólk að falla úr metorðum, beina leið í göturæsið og það virðist ekkert getað hindrað dótturina í að hún falli djúpt í ræsið, en völd og áhrif föðurins koma ekki til mikilla nota. Semsagt; sannkallað meistaraverk sem ég mæli eindregið með og gef þessari einstöku fullt hús eða fjórar stjörnur. Alls ekki missa af henni! Hún er alveg ómissandi!

Það leikur enginn vafi á því að Steven Soderbergh er einhver alhæfasti leikstjóri samtímans. Eftir að hafa byrjað stórkostlega með "sex, lies and videotape" fyrir rúmum áratug og svo látið sig hverfa í nokkur ár sneri hann aftur með krafti með "Out of Sight" og svo gerði hann á einu ári þrjár stórgóðar myndir - "The Limey", "Erin Brockovich" og svo þessa. Að hinum ólöstuðum er "Traffic" hans allra besta verk hingað til. Handritshöfundurinn Stephen Gaghan hefur tekið skítsæmilega breska sjónvarpsmíníseríu, "Traffik", og snúið henni upp í magnþrungið handrit sem vefur saman þrjár gífurlega áhrifaríkar sögur. Sú fyrsta segir frá mexíkanska lögreglumanninum Javier (Benicio del Toro), sem dregst inn í stríð tveggja eiturlyfjahringa í Mexíkó. Önnur sagan segir frá Robert Wakefield (Michael Douglas), sem nýlega hefur verið skipaður æðsti maður í stríðinu á hendur dópinu en getur ekki hindrað það að dóttir hans ánetjist því. Þriðja sagan er um Helenu Ayala (Catherine Zeta-Jones), sem stendur eftir ráðalaus þegar eiginmaður hennar er handtekinn fyrir dópinnflutning. Soderbergh veit að það er boðskapur hér og honum tekst að koma því til skila án þess að gera áhorfandann vitlausan. Fagmennskan hér er fádæma góð. Leikstjórnin er hnökralaus, og kvikmyndatakan (sem Soderbergh sjálfur sér um) gefur myndinni raunverulegan blæ. Einnig er sú tækni að nota mislitar linsur fyrir hverja sögu mjög áhrifarík. En mest fer fyrir frábærum leik í hverju hlutverki. Del Toro, Douglas, Don Cheadle, Albert Finney, Luiz Guzmán, Dennis Quaid og fleiri blása karaktera sína lífi og sál. Það eru samt Zeta-Jones og Erika Christensen í hlutverki unga dópistans sem eiga bestan dag hér. "Traffic" er virkilega góð bíómynd og enginn ætti að láta hana fram hjá sér fara. Það koma ekki svona myndir á hverjum degi.

Steven Soderbergh er mjög umtalaður leikstjóri í augnablikinu. Í fyrra sendi hann frá sér hvorki meira né minna en þrjár myndir, Erin Brockovich, The Limey og Traffic, en allar fengur þær mjög góða dóma - þá sérstaklega Erin og Traffic. Báðar þessar myndir eru tilnefndar til ótal óskarsverðlauna auk annarra verðlauna og er því öruggt að segja að árið 2000 hafi verið ár Soderberghs. Traffic hefur vakið mikið umtal vestra fyrir að vera fyrsta kvikmyndin sem sýnir eiturlyfjavandamálið þar í raunsæju og hlutlausu ljósi. Það eru engir vondir eða góðir kallar hérna, bara fólk sem tekur misgóðar eða vondar ákvarðanir í lífi sínu. Myndin er í raun þrjár, fjórar sögur sem segja frá mismunandi fólki sem er allt tengt með eiturlyfjum og er sagt frá því hvernig þetta fólk bregst við þeim vandamálum sem eiturlyfjunum fylgja. Af leikurunum hef ég mest heyrt talað um hversu frábær Benicio del Toro sé, og hann er frábær, en sú frammistaða sem kom mér hvað mest á óvart var leikur Catherine Zeta-Jones. Hún hefur nú aldrei verið beint léleg í myndum sínum en hún hefur heldur aldrei fengið tækifæri til að láta ljós sitt skína. Í Traffic er hún alveg mögnuð og kemur að mínu mati best út úr allri myndinni ásamt Eriku Christiansen, sem er líka frábær. Michael Douglas er traustur að vanda eins og Don Cheadle. Luis Guzman og Dennis Quaid koma einnig við sögu og standa sig mjög vel líka. Handritið er sömuleiðis stórgott, allar sögurnar eru skemmtilegar og raunverulegar og vildi ég a.m.k. sjá hvernig þetta endaði allt saman. Leikstjórn Soderberghs er traust að venju og skemmtileg notkun hans á filterum og mismundandi hraða á shutterum skapar frábært andrúmsloft og kemur það mér á óvart að myndin skuli ekki hafa fengið óskarstilnefningu fyrir bestu myndatöku. En Akademían er líka samansett af fíflum eins og sést á tilnefningum þeirra í ár og því skulum við ekki tala meir um hana. Ef það er einhver galli í myndinni þá er það kannski að hún er langdregin á köflum og hefði mátt þétta myndina örlítið til þess að gera hana fullkomna. En eins og hún stendur er Traffic stórkostleg mynd og á skilið öll þau verðlaun sem hún mun örugglega hljóta í framtíðinni.

Það var með mikilli eftirvæntingu sem ég skellti mér að sjá Traffic þar sem allt umtal hefur verið gífurlega jákvætt ásamt því að hún hlaut 5 Óskarsverðlaunatilnefningar. Það er nánast óumdeilanlegt að þetta er mjög góð kvikmynd en einhvern veginn fannst mér hún ekki standast væntingar. Myndin fjallar í stórum dráttum um fíkniefnavandann í Bandaríkjunum og áhrif hans á einstaklinga, fjölskyldur og þjóðfélagið í heild sinni. Uppbygging er þannig að þrjár sögur eru í gangi samhliða sem fléttast saman á einn hátt eða annan. Steven Sonderbergh hefur löngu sýnt að hann er mjög hæfur leikstjóri og hæfileikar hans skína hér í gegn að mörgu leyti. Benicio Del Toro skilar lang sterkustu leikframmistöðunni sem mexíkóskur lögreglumaður sem neyðist til að taka afstöðu gagnvart erfiðum málefnum. Don Cheadle og Luis Guzmán koma þar næst sem skemmtilegir lögreglufélagar, þeir eru eina uppspretta húmors sem er að finna í myndinni og heppnast afar vel. Hjónakornin Michael Douglas og Catherine Zeta-Jones skila sínu örugglega frá sér en sýna engin stórkostleg tilþrif. Persóna Douglas er skrifuð á frekar óspennandi hátt og mér fannst hann hálf misheppnaður sem persóna. Það var gaman að sjá Topher Grace (sem leikur Eric í That 70's Show) sýna á sér nýja skuggalegri hlið. Handritið sekkur einu sinni eða tvisvar út í predikunarleg samtöl sem eru ótrúverðug sem hluti af sögunni. Það hefði líka hæglega mátt skera 20 mínútur af lengdinn, keyrslan var aðeins of hæg fyrir minn smekk á köflum. Þrátt fyrir þessa galla er hér um vandaða kvikmynd að ræða sem á sér góðar hliðar og þó að hún hafi verið örlítil vonbrigði fyrir mér tek ég fram að þetta er samt betra en flest annað sem maður hefur séð nýlega. Ef tala mætti um að myndin beri einhvern boðskap um fíkniefni verður það líklega ekki betur orðað en á plakkatinu og vonandi þurfa flestir ekki myndina til að gera sér grein fyrir honum: "No one gets away clean"