Shutter Island (2010)

Það er rosalega erfitt að fjalla um Shutter Island án þess að minnast eitthvað á sýnishorn myndarinnar. Þau eru vægast sagt blekkjandi og gefa til kynna að hér sé á ferðinni ósköp hefðbundin spennusaga með hryllingsívafi, þegar í raun er um að ræða sálfræðidrama sem hrærir saman ráðgátu í Hitchcock-stíl og óvenjulegri karakterstúdíu. Ég veit ekki með ykkur en ég er mjög feginn að hafa fengið eitthvað allt, allt annað en auglýsingarnar voru að selja. Þetta er mynd sem hélt mér föstum við efnið frá upphafi til enda. Hún er útpæld, óþægileg á réttum stöðum, spennandi, ótrúlega vel unnin og frábærlega leikin.Martin Scorsese (hvar væri bandaríski kvikmyndaheimurinn án hans?) veldur ekki vonbrigðum hér frekar en fyrri daginn og kryddar alveg meistaralega upp á sterkt handrit sem kemur á óvart á ýmsa vegu. Stíllinn er t.a.m. ákaflega flottur. Kvikmyndatakan er glæsileg (ekki við öðru að búast, fagmaðurinn Robert Richardson stjórnar vélinni) og retró-tónlistin hjálpar til með að stilla andrúmsloftið, sem er mátulega drungalegt (draumasenurnar voru t.d. sjónrænt séð alveg magnaðar!). Strúktúr myndarinnar er líka voða sérstakur. Hann er e.t.v. lágstemmdari en sumir kæra sig um en ég kýs að líta á hann eins og mjög hægan bruna. Sagan tekur sinn tíma með að dæla út upplýsingum - ásamt því að spila talsvert með mann - þangað til hún kemur að frábærum endi sem bæði kemur á óvart og snertir pínulítið við manni. Það má vera að það sé auðvelt að giska á lokafléttuna, en sagan á bakvið hana er allt annar handleggur.Myndir af þessari tegund eru heldur ekki þekktar fyrir það að fókusa á leik, en hér er hvergi veikan hlekk að finna, hvorki í valinu á leikurum né tilþrifum þeirra. Leo DiCaprio gefur sig allan fram í hlutverki sem er mun kröfuharðara en maður heldur í fyrstu, og ég skal jafnvel ganga svo langt með að segja að þetta sé öflugasta frammistaðan hans til þessa. Sir Ben Kingsley, Mark Ruffalo og Max Von Sydow ættu í rauninni að vera til skrauts en þeir eru allir fáránlega góðir. Patricia Clarkson, Emily Mortimer, Michelle Williams og Jackie Earle Haley gera svo heilmikið við alveg rosalega lítil (en gríðarlega mikilvæg) hlutverk. Þau skilja öll eitthvað eftir sig í þeim senum sem þau eiga.Það sem mig líkar samt mest við Shutter Island er hversu undarlega lagskipt hún er, og trúið mér þegar ég segi að maður græðir slatta á því að sjá hana a.m.k. tvisvar. Við fyrsta áhorf festist ég yfir ráðgátunni og samspilum persónanna. Þegar ég sá hana svo aftur fór ég að spá meira í draumunum og þeim földu merkjum sem eru að finna í nánast hverri einustu senu. Gefur manni nánast allt aðra upplifun. Það eru reyndar fáein skot sem ég næ ekki enn að átta mig á, þrátt fyrir að hafa séð myndina tvisvar. Líklegast eru þau sett inn sem einhver merki, en þau virka býsna handahófskennd. Myndin rétt kemst hjá því að vera of löng vegna nokkurra sena sem eru nokkrum mínútum lengri en þær ættu að vera. Minniháttar kvörtun þó.Hefði myndin komið út í október í fyrra, eins og hún átti að gera, þá hefði hún skriðið á topplista hjá mér yfir bestu myndir ársins 2009. Sem stendur er þetta besta myndin sem ég hef séð hingað til á þessu ári. Það segir kannski ekki mikið þegar þessi texti er skrifaður en ég skal alls ekki útiloka þann möguleika að hún nái 2010 listanum mínum. Það er bara eitthvað svo grípandi við hana. Því miður er slatti af fólki sem mun ekki sjá það, og ég er pínu hræddur um trailerarnir geri það að verkum að margir verði óánægðir með myndina. Djöfulsins synd er það.Scorsese gæti ekki gert slæma mynd þótt hann reyndi.8/10