The Patriot (2000)

Myndin byrjar ágætlega og fyrsta bardagaatriðið í myndinni er stórkostlegt. Hún fellur hins vegar vegna þess að: 1) Ekki tekst að ná samúð áhorfandans með persónunum. Öll innri barátta er yfirborðskennd og fjarræn. 2) Áróðurinn og einhliða mynd af ,,góðu" og ,,vondu" mönnunum er óþolandi og ótrúverðugur. Það er t.d. hæpið að á þessum tíma hefði enginn í her englendinga hreyft mótbárum þegar ákveðið var að brenna kirkju (Guðshús!) niður fulla af saklausu fólki. 3) Myndin er svo full af klisjum og fyrirsjáanlegum atriðum að það eina sem maður fékk út úr tímunum þremur voru leiðindi yfir því að hafa haft rétt fyrir sér um framvindu mála. Þetta er eina af þeim myndum sem falla fyrir þeirri blekkingu að umbúðirnar nægi til að gera góða mynd. Hið sorglega er að umbúðirnar eru, þegar allt kemur til alls, ekkert sérstakar, mjög ófrumlegar og illa útsettar. Stjarnan ein og hálf er gefin fyrir flott bardagaatriði í upphafi og byrjun sem lofaði góðu.

Þvílíkt og annað eins. Í fyrsta lagi er hann enginn 'patriot' því hann er ekki að berjast fyrir land sitt, heldur til að hefna sonar síns. Þar að auki byrjar myndin á því að hann mælir gegn því að fara í stríð. Þvílíkur föðurlandsvinur! Í annan stað, eru bardagaatriðin ekki skugginn af þeim sem voru í Braveheart og í hvert sinn sem einhver líkir þessarri mynd við það meistaraverk verð ég alltaf móðgaður fyrir hönd allra þeirra sem að henni stóðu. Þessi eru óspennandi af tveim megin ástæðum: persónurnar eru illa skapaðar og maður hefur enga samúð með þeim og klipping og leikstjórn gerir þau ruglingsleg og ólógisk. Í þriðja lagi er handritið afleitt. Formúlusamloka með klisju á milli. Kannski ekki við öðru að búast frá Robert Rodat sem skrifaði hið afleita handrit að Saving Private Ryan (sem hefði betur heitið Saving Private Rodat, því án snilldar Spielbergs hefði myndin aldrei orðið jafn mögnuð og raun bar vitni og ferill Rodat's hefði aldrei komist á flug). Til að nudda salti í sárin eru tæknibrellurnar ekkert merkilegar, alltaf mjög auðsjáanlegar og í sumum tilfellum eiginlega hálf-unnar. Það var ekkert mál að sjá hvaða aukaleikarar voru raunverulegir og hverjir voru settir inná með tölvu. Það er svo margt sem angrar mig við þessa mynd. En þó er eitt sem stendur langt uppúr. Ég sá hljóðnema koma niður á tjaldið fjórum sinnum! Fyrst hélt ég að sýningarstjórinn hefði rammað myndina vitlaust á tjaldið, en þegar hljóðneminn var svo neðarlega að Mel Gibson hefði verið hauslaus á tjaldinu hefði það verið ástæðan, þá rann það upp fyrir mér að þetta voru engin mistök. Það hefði verið nær að eyða nokkrum þúsundköllum í að þurrka þá út með tölvu, og sleppa frekar nokkrum skotum sem voru óþarflega langdregin, nú eða nokkrum skotum í bardagaatriðunum sem gerðu lítið fyrir söguna, en virtust bara eiga að vera 'kúl' (eins og fallbyssukúlan sem spilar Keilu við mótherjana). Það er ekkert sem rífur mann jafnfljótt út úr þeim heimi sem kvikmyndin á annars að skapa, en að sjá kvikmyndabúnaðinum bregða fyrir á tjaldinu. Sér í lagi þegar myndin gerist um 120 árum áður en kvikmyndin var fundin upp... Ein stjarna fyrir virkilega flotta lýsingu og kvikmyndatöku.

Brilliant mynd um bóndamannin og fyrrirverandi hermannin Benjamin Martin sem þarf að berjast fyrir föðurland sitt. Hann á að stjórna varaliðum sem eru svipaðir menn og guirella fighters eru núna. Stórkostleg mynd í alla staði, og frábær frá upphafi til enda. Tónlistin er eftir John Williams og að mínu mati átti skilið óskarinn.

Viðbjóður! Verri föðurlandsdýrkun heldur en í Independence Day. Hrikalega væmin og heint út sagt leiðinleg. Fyrirsjáanleg, ekkert sem kemur á óvart. Mel Gibson allt í lagi. Sparið ykkur 700 kr.

"The Patriot" er heitið á nýjustu kvikmynd óskarsverðlaunaleikarans Mel Gibson (Braveheart). Hér er á ferðinni mikil átakamynd sem gerist á 18. öld í frelsisstríði Bandaríkjamanna gegn Englendingum. Sögð er sagan af Benjamin Martin (Gibson) sem dróst nauðugur inn í stríðið þegar Bandaríkjamenn sögðu Bretum stríð á hendur og kröfðust sjálfstæðis. Sögusviðið er Suður-Karólína-1776. Djúpt undir niðri kraumar mikið frelsisbál. Nýlendubúar þrá frelsi og vilja komast undan oki Englendinga. Það er að styttast í stórátök við breska heimsveldið. Þegar eiginkona Benjamins fellur frá, er enn meiri ástæða að sinna bústörfum og barnauppeldinu. Þegar þingnefnd frá Charleston biður Benjamin um að taka að sér stjórn herdeildar, neitar hann þeirri beiðni. Elsti sonur Benjamins, Gabríel (Heath Ledger) er þó æstur í að skrá sig í her ameríska frelsishersins. Hann ætlar að berjast gegn Englendingum, burt séð hvað föðurnum finnist. Stríðið er að nálgast og það sem meira er, blóðug átök eiga sér stað, ekki langt frá plantekru Benjamins. Þegar hinn grimmi og miskunnarlausi breski ofursti, Tavington (Jason Isaacs) ríður í bæjarhlaðið hjá Benjamin ásamt sérsveit sinni, fer allt í bál og brand. Tavington ræðst að fjölskyldu Benjamins og nú verður fjandinn laus. Benjamin ákveður að fara í lið með syni sínum og stofna þeir öfluga skæruliðasveit sem berst gegn ofurafli breska hersins. Í leiðinni uppgötvar hin fyrrverandi hetja, Benjamin að eina leiðin til að verja heiður fjölskyldu sinnar, er að berjast fyrir frelsi ungrar þjóðar sinnar. Benjamin berst við hlið sonar síns, Gabriel, og leiðir smáan hóp hermanna til orrustu gegn hinum rauðklædda her sem með ofurefli sínum eirði engu sem á vegi hans varð. Honum verður það ljóst að til þess að tryggja öryggi fjölskyldu sinnar verður hann að berjast fyrir sjálfstæði lands síns, en hvar sem hann fer eltir skuggaleg fortíðin hann því áður en hann varð friðsæll bóndi, eiginmaður og faðir sjö barna var hann miskunnarlaus hermaður sem fer fremst í fylkingarbrjósti þegar haldið var í stríð! Hann horfir upp á það að breskir hermenn slátra fjölskyldu hans og handtaka son hans. Benjamin safnar um sig nokkrum mönnum og fer að stunda skæruhernað gegn breskum hermönnum. Mel Gibson fetar svipaða slóð í The Patriot og hann gerði í óskarsverðlaunamyndinni Braveheart frá 1995 þar sem hann barðist líka gegn breskum yfirráðum. Það er Roland Emmerich (Independence Day: ID4) sem leikstýrir myndinni. Mel Gibson er einn vinsælasti leikari samtímans. Hann er ekki bara firna sterkur leikari, heldur líka leikstjóri og framleiðandi. Hann hlaut eins og ég sagði fyrr í pistlinum leikstjóraóskarinn fyrir "Braveheart". Hann lék ennfremur í einni vinsælustu myndaseríu allra tíma, "Lethal Weapon" myndunum. En myndir hans koma líka úr öllum áttum og má nefna ólíkar myndir á borð við "The Year of Living Dangerously", "Tequila Sunrise", "Man Without A Face", "Hamlet", "Maverick" og "Payback". Hann birtist fyrr á árinu í kvikmyndinni, "The Million Dollar Hotel" og "What Women Want." Auk þess ljær hann rödd sína í leirbrúðumyndinni, "Chicken Run". Hann hefur framleitt myndir á borð við "Immortal Beloved" og "Airborne." Semsagt glæsilegur ferill. En þrátt fyrir glæsilegan umbúnað og góða sögu er eins og það vanti einhvern neista í heildarpakkann. Hún nær engan veginn að skáka hinni ógleymanlegu "Braveheart". Það sem bjargar henni fyrir horn eru ógleymanleg átakaatriði, enda var notast við 95 áhættumenn, 400 staðgengla og margar byggingar voru endurskapaðar til að fanga tímabilið. Það var semsagt ekkert til sparað til að fanga þetta merka tímabil í sögu Bandaríkjanna. Mel Gibson stendur sig vel í aðalhlutverkinu og það gerir Heath Ledger líka í hlutverki sonar hans. Þrátt fyrir marga galla er ekki hægt að gefa henni minna en þrjár stjörnur. Það ætla ég að gera og hvet jafnframt ennfremur alla kvikmyndaunnendur til að skella sér á "The Patriot". Þið verðið ekki svikin af því. Þetta er án nokkurs mikil upplifun að sjá þessa kvikmynd. Ekki missa af henni!!

Mel Gibson er flottur. Það er enginn vafi á því. Hann gæti tekið hvaða hlutverk sem er og skilað því vel af sér; hann gæti þess vegna leikið Ólaf Ragnar Grímsson sem frelsara Íslands gegn Dönum árið 1944. Að þessu sinni tekur hann að sér hlutverk Benjamins Martin, sem var reyndar ekki til en er víst samsettur úr ýmsum karakterum sem börðust gegn Bretum í frelsisstríðinu. Og auðvitað er hann flottur. Myndin yfir höfuð er flott, það er á hreinu. Allt yfirbragð og útlit er svo sannarlega fyrsta flokks. Tónlist Johns Williams er mjög svo viðeigandi, kvikmyndataka Calebs Deschanel er stórfengleg, klipping, búningar, hönnun, og hljóð; allt er þetta í hæsta gæðaflokki. Gallinn kemur þegar maður áttar sig á því að hér eru við stjórnvölinn þeir félagar Roland Emmerich og Dean Devlin, sem hafa aldrei verið þekktir fyrir andúð sína á því yfirdrifna. Þeir hafa tekið gott handrit Roberts Rodat, sem á heiðurinn að Saving Private Ryan, og klippt og skorið svo það passi inn í þeirra hugarheim, sem hingað til hefur fært okkur Universal Soldier, Independence Day, og Godzilla. Verst að þessar myndir passa illa við viðfangsefnið hér. Emmerich hefur opnað ísskápinn, teygt sig í stóru klisjudolluna sína, og smurt vel ofan á söguna. Stundum gengur það upp - maður getur ekki annað en hrifist af hetjuskap Martin, sem er í raun út í hött - en yfirleitt ekki. Þeir reyna að slá á svo marga tilfinningastrengi að það er ósanngjarnt gagnvart áhorfandanum; einhvern tímann verðum við að fá smá frí frá hörmungum og sorg. Til þess að gera baráttu Martins ennþá verðugri er Bretunum breytt í algjör skrímsli. Emmerich og Devlin fúnkera ekki án þess að hafa ómannlega andstæðinga sem allir vilja sjá dauða. Hér er það Tavington ofursti (Jason Isaacs), svo mikill drulluhundur að hans eigin menn hefðu sennilega löngu drepið hann hefði hann verið svona ógeðfelldur. Myndin byggir í raun upp að einvígi þeirra tveggja; Martin á harma að hefna eftir að breski hundurinn drap eitt sjö barna hans. Inn í málið blandast hetjuhópur Martins - í raun óþjálfaður múgur hefndarþyrstra Suður-Karólínubúa - og sonur hans Gabriel (Heath Ledger), hvatvís og bráður ungur maður sem Emmerich og Devlin nota vel til að misnota áhorfendur. The Patriot er góð mynd á margan hátt og flott mynd á nær allan hátt. Mel Gibson er engu síðri hér en í Braveheart (enda næstum sama hlutverkið) og Ledger, Chris Cooper, Tchéky Karyo og margir aðrir standa sig einnig stórvel. Það er ekki fyrr en maður fer að hugsa um hvernig myndin hefði orðið undir stjórn t.d. Spielbergs að maður fer að spá í gallana. Góð mynd sem hefði getað orðið mun meira í öðrum höndum.

Ég bjóst ekki við miklu þegar ég fór að sjá The Patriot. Henni er leikstýrt af Roland Emmerich sem hefur áður fært okkur svefnpillurnar Godzilla og ID4 (þ.e. nokkrir partar af ID4) og mér hefur alltaf fundist þessar amerísku fánamyndir vera frekar leiðinlegar. En það kom mér skemmtilega á óvart að sjá það að Emmerich hefur bætt sig svo um munar og, þrátt fyrir að vera fánamynd út í eitt, var The Patriot alls ekki leiðinleg. Mel Gibson heldur augum okkar á tjaldinu frá byrjun og út í enda með alveg frábærum leik (hvenær hefur þessi maður ekki leikið vel?) en það er skömm af því að sjá hversu lélegir allir aðrir eru. Heath Ledger nær aldrei að sannfæra mann og sú annars frábæra leikkona Joely Richardson ætti að halda sig við breska hreiminn sinn vegna þess að sá bandaríski er með eindæmum ósannfærandi. Jason Isaacs stendur sig hins vegar með prýði sem illmennið (eitt illgjarnasta illmenni fyrr og síðar) en því miður er persónan hans svo lafþunn og klisjukennd að maður getur aldrei notið leiks hans til fullnustu. Það er eiginlega handritið sem á skilið öll fúkyrðin en það verður óeðlilega heimskulegt á pörtum. Mér fannst einnig leikstjórn Emmerichs vera einum of tilgerðarlega á pörtum (breska veislan, til dæmis) og er það augljóst að sviðsmyndirnar og kvikmyndatakan eiga margt, kannski of margt, sameiginlegt með listaverki Tim Burtons, Sleepy Hollow. The Patriot er löng mynd og maður finnur fyrir lengdinni en hún er aldrei beint langdregin. Bardagasenurnar eru mjög vel gerðar og flottar og fær Emmerich prik fyrir að hafa skapað verulega spennu í nokkrum atriðum. En það er því miður lítið annað hér til að sjá.

Hreint ágæt stórmynd sem fjallar um stríðshetjuna Benjamin Martin (Mel Gibson), fjölskyldu hans og frelssisstríðið sem geysaði í Bandaríkjunum á 18. öldinni. Þegar ég frétti að Roland Emmerich væri leikstjórinn minnkaði áhugi minn á myndinni verulega þar sem Godzilla og ID4 verða seint taldar til meistaraverka kvikmyndasögunnar. Því kom Patriot mér þægilega á óvart var ekki jafn yfirborðs- og klisjukennd og ég átti von á, það er sennilega því að þakka að Emmerich kom ekki nálægt handritinu. Það er rétt að taka fram að þó beinagrindin af sögunni sé að einhverju leiti sannsöguleg ættu menn ekki að vænta sögulegrar nákvæmni í þessari mynd, sem raunveruleg lýsing á þeim atburðum sem gerðust í frelsisstríðinu gengur hún engan veginn upp. Aftur á móti er sagan ágæt og maður skynjar vel þá innri baráttu sem aðalpersónurnar eiga í - til að mynda er aðalpersónan Benjamin sárþjáður af eftirsjá fyrir hroðaverk sem hann vann í öðru stríði áður og vill einnig hlífa fjölskyldu sinni gegn þeim hörmungum sem fylgja stríði en örlögin hrinda honum út í annað stríð gegn vilja hans. Þó að söguþráðurinn sé ekki algerlega óútreiknanlegur koma óvæntir atburðir inn á milli - í síðasta fjórðingum gerðist til dæmis nokkuð sem kom mér algerlega á óvart og var þvert á allar væntingar. Útlit myndarinnar er allt glæsilegt og tónlistin passar einnig vel við þó hún sé mjög hefðbundin. Baradagaatriðin eru vel gerð en þó dálítið yfirdrifin á köflum og greinilega undir áhrifum frá Saving Private Ryan. Mel Gibson á góða spretti en nær samt ekki að sökkva sér eins djúpt í hlutverkið og hann hefur gert í öðrum myndum. Nýstirnið Heath Ledger úr 10 Things I Hate About You er einnig sannfærandi sem sonur hans. Á heildina litið er The Partiot ekkert meistaraverk en hún er samt traust og á köflum spennandi afþreying sem mun aðeins valda allra kröfuhörðustu áhorfendum vonbrigðum.