Þann 6. júní árið 1944 hófst D-Day, stærsta innrás úr hafi í sögu mannkyns þegar rúmlega 150 þúsund hermenn bandamanna réðust á strendur Normandí í Frakklandi. D-Day markaði upphafið að frelsun Vestur Evrópu undan hernámi nasista og er talinn einn mikilvægasti dagur tuttugustu aldarinnar.
Ég var nýverið á ferð um Normandí og heimsótti meðal annars Omaha Beach, bandaríska hermannakirkjugarðinn og fleiri sögufræga staði þar sem örlög heimsins réðust fyrir rúmum áttatíu árum. Það er erfitt að standa á þessum stöðum án þess að hugsa til þeirra sem börðust þar og þeirra kvikmynda sem hafa reynt að endurskapa þessa sögulegu atburði.
Hér eru tíu kvikmyndir sem ná best að fanga D-Day, innrásina í Normandí eða atburðina sem tengdust henni. Eins og alltaf byrjum við í tíunda sæti og vinnum okkur niður í fyrsta sætið.
10. Darkest Hour (2017)
Darkest Hour segir frá fyrstu dögum Winston Churchill sem forsætisráðherra Bretlands þegar nasistar virtust ósigrandi og framtíð Evrópu hékk á bláþræði. Gary Oldman fer stórkostlega með hlutverk Churchills og hlaut Óskarsverðlaun fyrir frammistöðu sína. Þótt myndin gerist fjórum árum fyrir D-Day sýnir hún mikilvægustu pólitísku ákvörðun stríðsins. Án staðfestu Churchills sumarið 1940 hefði innrásin í Normandí árið 1944 líklega aldrei orðið að veruleika.
9. Overlord (1975)
Listræn og áhrifamikil bresk mynd sem blandar saman raunverulegum heimildaupptökum og leiknu efni. Hún fylgir ungum breskum hermanni sem undirbýr sig fyrir innrásina í Normandí og fangar vel óvissuna og óttann sem ríkti meðal hermannanna.
8. Eye of the Needle (1981)
Spennumynd byggð á metsölubók Ken Follett. Donald Sutherland leikur þýskan njósnara sem kemst yfir afar mikilvægar upplýsingar um fyrirhugaða innrás bandamanna. Nú þarf hann að koma þeim til Þýskalands áður en D-Day hefst. Spennan heldur sér frá upphafi til enda.
7. Where Eagles Dare (1968)
Richard Burton og Clint Eastwood fara á kostum í þessari klassísku njósna- og spennumynd. Þótt meginatburðir hennar gerist fyrir D-Day snýst verkefnið um leynilegar upplýsingar sem gætu haft áhrif á innrás bandamanna. Gamaldags en einstaklega skemmtileg spennumynd sem hefur elst vel.
6. Ike: Countdown to D-Day (2004)
Tom Selleck kom mörgum á óvart sem Dwight D. Eisenhower, yfirhershöfðingi bandamanna. Myndin einblínir ekki á bardagana sjálfa heldur þá gríðarlegu ábyrgð sem hvíldi á herðum Eisenhowers dagana fyrir innrásina. Vanmetin sjónvarpsmynd sem á skilið meira lof.
5. The Americanization of Emily (1964)
Óvenjuleg blanda af rómantík, gamanmynd og stríðsdrama. Myndin fjallar um bandarískan sjóliðsforingja sem reynir að komast hjá því að taka þátt í innrásinni í Normandí. Hún nálgast D-Day á allt annan hátt en flestar stríðsmyndir og vekur áhugaverðar spurningar um hetjudýrkun og tilgang stríðs.
4. Dunkirk (2017)
Þótt Dunkirk fjalli ekki um D-Day sjálfan er hún órjúfanlegur hluti af sögunni sem leiddi til innrásarinnar í Normandí. Myndin segir frá björgun rúmlega 330 þúsund breskra og franskra hermanna frá Dunkirk árið 1940 þegar bandamenn stóðu á barmi ósigurs. Án þessarar björgunaraðgerðar hefði verið mun erfiðara fyrir Bretland að endurbyggja her sinn og leggja sitt af mörkum til innrásarinnar í Normandí fjórum árum síðar. Christopher Nolan leikstýrir af mikilli snilld og skapar eina áhrifamestu stríðsmynd síðustu ára.
3. Band of Brothers – Day of Days (2001)
Þótt þetta sé þáttaröð er hún af mörgum talin ein besta stríðsþáttaröð allra tíma og því erfitt að skilja hana út undan á þessum lista. Þátturinn Day of Days sýnir fallhlífahermenn lenda í Normandí aðfaranótt D-Day og hefur hlotið mikið lof fyrir nákvæmni sína og áhrifamikla framsetningu. Fyrir mörgum er þetta áhrifamesta endursköpun innrásarinnar sem gerð hefur verið.
2. The Longest Day (1962)
Ein metnaðarfyllsta stríðsmynd sem gerð hefur verið. Ótrúlegur leikarahópur, þar á meðal John Wayne, Sean Connery, Henry Fonda og Robert Mitchum, segir sögu D-Day frá sjónarhorni bæði bandamanna og Þjóðverja. Myndin nær einstökum skala og gefur góða heildarmynd af því hvernig innrásin þróaðist yfir daginn.
Hér fyrir neðan eru nokkrar myndir sem ég tók á Omaha Beach og í bandaríska hermannakirkjugarðinum í Normandí. Þessir sögufrægu staðir hafa verið endurskapaðir í mörgum af kvikmyndunum á þessum lista.
1. Saving Private Ryan (1998)
Fyrstu tuttugu mínúturnar í Saving Private Ryan eru enn í dag taldar meðal áhrifamestu bardagaatriða kvikmyndasögunnar. Steven Spielberg endurskapar innrásina á Omaha Beach af slíkum krafti að margir fyrrverandi hermenn sögðu upplifunina óþægilega raunverulega. Tom Hanks leiðir frábæran leikarahóp í mynd sem sameinar stórkostlega spennu og áhrifamikla frásögn af fórnfýsi, hugrekki og bræðralagi. Ef ég mætti aðeins mæla með einni kvikmynd um D-Day væri það Saving Private Ryan.
Sumar þessara kvikmynda leggja áherslu á bardagana sjálfa en aðrar á njósnir, pólitískar ákvarðanir eða mannlegu hlið stríðsins. Þótt þessar tíu myndir nálgist efnið með ólíkum hætti eiga þær það allar sameiginlegt að varpa ljósi á einn mikilvægasta atburð tuttugustu aldarinnar.
