Ástin sem eftir er (2025)

Hlynur Pálmason hefur einstaklega skemmtilega rödd, furðulegan húmor og flott auga fyrir mætti myndmálsins þegar kemur að kvikmyndagerð. Stundum hefur þessi samblanda hæfileika hans náð að forma góða narratífu þar sem hægt er að réttlæta heila bíómyndalengd (Vinterbrødre, Volaða land), en í öðrum tilfellum er eins og hann nái aðeins hálfri leið og situr þá meira eða minna uppi með aðdáunarverðar sögur sem eru þó ábótavant í heildarsýninni (Hvítur, hvítur dagur) og stappfullar af annaðhvort ríkjandi tómleika eða heilmiklum uppfyllingum. ‘Ástin sem eftir er’ fer því miður beinleiðis í seinni flokkinn.

Hér er mynd sem er hugsuð út sem meira lifandi ljóðlist, löðrandi í ágætu myndmálsblæti, eða múd-drifið verk til að undirstrika ákveðnar tilfinningar frekar en að keyra á A-til-B atburðarás. Tilfinning þessi snýst um að sýna (eins og titillinn gefur til kynna) þá ást sem stendur eftir hjá fjölskyldu í miðjum kaflaskilum. Fylgst er með sjómanni og strögglandi listakonu. Hjónin Maggi (Sverrir Guðnason) og Anna (Saga Garðarsdóttir) standa í miðjum skilnaði og þeirri andlegu og rútínu-ringulreið sem fylgir öllu slíku. Dýpra ristir innihaldið svo sem ekki, þó reynt sé eftir bestu getu að daðra við einhverja speki um manneskjuna, sjómennsku, listsköpun, fjölskyldutengsl, fjarlægðarmyndun, þrá, eftirsjá og hugrekki í formi þess að vera til staðar fyrir nánustu á erfiðum tímum.

Áhorfandinn fylgist trekk í trekk með alls konar normum, ónormum, börnum að leika, börnum að þrasa, börnum að horfa á Fóstbræður (grínlaust), óveðri svo rennur ræman sitt skeið og lítið við heildarmyndinni að gera annað en að yppa öxlum, hrósa kvikmyndatökumanninum (sem er reyndar Hlynur í þessu tilfelli), landslaginu, leikurunum (upp að vissu marki…), jafnvel fjölskylduhundinum líka sem reynir að stela senunni. En þar er sagan öll.

Andrúmsloftið ljómar af ljúfsárum yfirtónum og framsetningin er í stíl við brot mótandi minninga persónanna. Hlynur kortleggur þetta á blíðan, trúverðugan máta og nær sínu ætlunarverki þegar á heildina er litið, sem skilar af sér óneitanlega júník svip á einhverju verulega hversdagslegu. Markmiðið er að segja margt með litlu, jafnvel annað slagið salta smá absúrdleika þarna inn til að lífga upp á milda bömmerinn sem ræður hér ríkjum. Verst er bara að útkoman flæðir eins og samansafn endurtekinna punkta, uppfyllingarefnis og örfárra sketsa til að halda áhorfandanum vakandi. Eða kannski eru lykilpersónurnar bara ákaflega óspennandi fólk.

Myndin er svívirðilega hæg, óviðburðarík (með stolti, mætti segja), stefnulaus en stöku sinnum athyglisverð og frábærlega tilraunakennd. Síðan leysist hún frekar upp með tímanum í stað þess að ná einhverri lendingu þegar upp er staðið. Það er líklegast ósanngjarnt að dæma mynd sem þessa og óska eftir að lengra hefði verið gengið með samtölin, dramað, tilfinningavigtina og allt abstrakt föndrið, en sú kvörtun er klárlega samt við hæfi.

Hlynur virðist lítinn áhuga hafa á orsökum slitanna hjá lykilpersónunum, hvað þá propper smáatriðum sem bæta á persónusköpunina. Svipmyndir og ítrekuð innlit í alls konar og ekkert merkilegt hjá öllu þessu fólki getur glatt augað og komið heilanum til umhugsunar í vissum sprettum en tilfinningalega séð er þessi kvikmynd algjört svarthol. Eins og furðu margar íslenskar kvikmyndir blasa hér við efnistök sem hefðu betur dugað í langa stuttmynd eða mun styttri bíómynd. Þetta er kjörið dæmi um falleg bein með engu kjöti. Það má lengi dást að flottum beinum en næringin kemur úr kjötinu. Vissulega er margt fólk sem borðar ekki kjöt, en fullyrðingin stendur. Sömuleiðis má segja að margt fólk hefur bara ákveðið þol fyrir að brenna 100 mínútur þegar aðalatriðið sem umrætt listaverk skilur eftir sig er ekki mikið bitastæðara heldur en: “Skilnaður sökkar… en mikið er landslagið okkar fagurt!”.

Sem glæsilega skotin þematísk kássa af myndmáli og lágstemmdum tilfinningum, þá er alls konar konfekt til að dást að og sem útflutningsvara er þetta skítsæmileg kvikmynd, en að öðru leyti fer hún aftarlega í röðina í sarpi íslenskra kvikmynda um brotnar fjölskyldur þar sem of lítið er að frétta í myndrænu póstkorti.