Star Wars, Batman, Frida Kahlo og Norman Rockwell mætast í einstöku safni tileinkuðu listinni að segja sögur
George Lucas hefur eytt stærstum hluta ævinnar í að segja sögur. Nú hefur maðurinn á bak við Star Wars og Indiana Jones opnað safn sem snýst einmitt um það hvernig mannfólkið hefur sagt sögur með myndum í gegnum aldirnar.
Lucas Museum of Narrative Art opnaði dyr sínar í Los Angeles 22. september eftir nær tvo áratugi í undirbúningi. Safnið stendur í Exposition Park og er erfitt að láta það fram hjá sér fara. Risastór og sveigð byggingin minnir við fyrstu sýn á eitthvað úr vísindaskáldsögu, þótt arkitektinn Ma Yansong segi innblásturinn frekar hafa komið frá náttúrunni, skýjum og trjákrónum.
Þótt nafnið Lucas standi utan á byggingunni er þetta þó ekki Star Wars safn. Lucas hefur sjálfur sagt að verkefnið snúist fyrst og fremst um að segja sögur og sú hugmynd nær langt út fyrir kvikmyndir.
Batman og Frida Kahlo undir sama þaki
Lucas lítur á safnið sem stað tileinkaðan frásagnarlist, sem í einföldustu mynd má lýsa sem list sem segir sögu með myndum. Það getur verið olíumálverk, teiknimyndasaga, ljósmynd, barnabók, kvikmyndabúningur, veggmynd, manga eða ‘concept art’ hugmyndateikning úr kvikmynd.
Útkoman er samsetning sem er heldur óvenjuleg á hefðbundnu listasafni. Á einum stað má finna sjálfsmynd eftir Fridu Kahlo, skammt frá er búningur Batmans úr The Dark Knight. Þar má einnig sjá verk eftir Banksy, bandaríska myndlistarmanninn Norman Rockwell og Maurice Sendak, höfund og teiknara barnabókarinnar Where the Wild Things Are, ásamt teiknimyndasögum, fantasíulist og munum úr kvikmyndasögunni.
Þarna liggur kjarninn í hugmynd Lucas. Hann hefur lengi verið ósammála því að skýr lína eigi að liggja á milli svokallaðrar hálistar og vinsællar menningar og telur að mynd í teiknimyndasögu geti haft jafn mikil tilfinningaleg áhrif og málverk sem hangir á virtu listasafni.
„Þú getur ekki sagt að þetta sé list en hitt ekki,“ sagði Lucas við opnun safnsins. „Þú færð að ákveða hvað list er.“
Safnið reynir því markvisst að brjóta niður hefðbundin mörk og setja ólík listform í samtal hvert við annað, hvort sem um er að ræða klassíska myndlist, kvikmyndahönnun eða teiknimyndasögur.
Yfir 1.300 verk til sýnis
Safnið er um 27.800 fermetrar að stærð og þar af fara rúmlega 9.300 fermetrar undir sýningarsali. Á opnunarsýningunum eru yfir 1.300 verk í meira en 30 sölum, en það er þó aðeins brot af heildarsafneigninni.
Lucas hefur safnað tugum þúsunda verka sem spanna mjög vítt svið, allt frá myndlist og ljósmyndum til manga, teiknimyndasagna, barnabóka og kvikmyndasögu. Hann byrjaði sjálfur að safna list þegar hann var ungur og fyrsta verkið sem hann keypti var Alley Oop teiknimyndasaga sem kostaði hann um 35 dollara þegar hann var í háskóla.
Síðar komu verk eftir frægari listamenn. Lucas hefur sagt að hann hafi fyrst og fremst keypt list sem hreyfði við honum og lítið hugsað um verð, frægð eða álit annarra. Hann hefur heldur aldrei selt verk sem hann hefur keypt, heldur byggt safnið upp út frá eigin smekk og áhuga.
Star Wars er aðeins hluti af heildinni
Lucas hefur frá upphafi lagt áherslu á að þetta sé ekki safn tileinkað Star Wars, en það væri þó einkennilegt ef stærsta sköpunarverk hans fengi þar ekkert pláss.
Mellody Hobson, eiginkona Lucas og meðstofnandi safnsins, hefur sagt að efni tengt Star Wars sé aðeins um sjö prósent af sýningarrýminu. Sá hluti verður engu að síður líklega eitt helsta aðdráttaraflið fyrir kvikmyndaunnendur.
Ein af opnunarsýningunum, Star Wars in Motion, skoðar sérstaklega farartæki úr fyrstu sex Star Wars myndunum og hvernig þau voru þróuð fyrir kvikmyndirnar. Þar má sjá hugmyndateikningar, leikmuni og búninga sem tengjast meðal annars kappaksturstækjum, flutningatækjum og öðrum farartækjum úr heimi Star Wars.
Safnið varðveitir einnig mikið efni úr ferli Lucas og kvikmyndagerð hans og fyrir kvikmyndaáhugafólk er það einmitt það sem gerir þennan hluta sérstaklega áhugaverðan. Hér er ekki aðeins verið að sýna lokaafurðina heldur líka handverkið á bak við hana og ferlið þar sem skissa getur orðið að geimskipi, teikning að búningi og hugmynd á blaði að heimi sem milljarðar manna þekkja.
Í myndbandinu hér fyrir neðan frá Good Morning America má sjá nánar inn í Lucas Museum of Narrative Art og fá góða tilfinningu fyrir því hvernig safnið lítur út að innan.
Nær tveir áratugir í undirbúningi
Það var alls ekki sjálfgefið að safnið yrði að veruleika. Lucas byrjaði að vinna að hugmyndinni fyrir meira en 15 árum og reyndi fyrst að koma safninu fyrir í San Francisco. Þegar þær áætlanir gengu ekki upp færðist athyglin að Chicago, en það verkefni féll líka niður.
Að lokum varð Los Angeles fyrir valinu árið 2017 og enn liðu níu ár áður en almenningur gekk inn um dyrnar. Lucas og Hobson hafa lagt meira en milljarð dollara í verkefnið úr eigin vasa samkvæmt bandarískum fjölmiðlum og á tímabili lagði Hobson jafnvel til að þau gæfu einfaldlega listaverkin til annarra safna og hættu við verkefnið. Lucas var hins vegar staðráðinn í að koma safninu á fót.
Hann hefur sjálfur viðurkennt að verkefnið hafi reynt verulega á þolinmæði hans og lýst sér sem manni sem laðast að hugmyndum sem öðrum finnast ólíklegar eða jafnvel ómögulegar. Kannski ætti það ekki að koma mikið á óvart frá manninum sem þurfti sjálfur að sannfæra Hollywood um Star Wars fyrir hálfri öld.
Hollywood mætti á opnunina
Þegar safnið var formlega vígt 19. september breyttist Exposition Park tímabundið í eina stærstu stjörnusamkomu Hollywood. Harrison Ford, Mark Hamill, Steven Spielberg, Francis Ford Coppola, Christopher Nolan, Guillermo del Toro, Leonardo DiCaprio, Robert De Niro og Al Pacino voru meðal fjölmargra stórstjarna sem mættu, ásamt Peter Jackson, Denis Villeneuve, Nicolas Cage, Laura Dern, Greta Gerwig, Oprah Winfrey og fjölda annarra.
Kvöldinu lauk meðal annars með drónasýningu þar sem myndir úr Star Wars og verk úr safninu birtust á himninum yfir Los Angeles. Oprah Winfrey og Samuel L. Jackson kynntu sýninguna og hljómsveitin Black Eyed Peas komu síðar fram.
Steven Spielberg, sem hefur verið náinn vinur Lucas í áratugi og situr í stjórn safnsins, hefur sagt verkefnið gefa myndskreytum, teiknimyndahöfundum og öðrum listamönnum rými sem þeir hafi ekki alltaf fengið innan hefðbundins listaheims. Það endurspeglar vel eina af helstu hugmyndum safnsins, að listform sem milljónir manna hafa alist upp við eigi einnig skilið að vera varðveitt, rannsökuð og tekin alvarlega.
Ævilangur áhugi á sögum
Áhugi George Lucas á sögum og goðsögnum hefur fylgt honum lengi. Þegar hann var ungur kynntist hann verkum goðsagnafræðingsins Joseph Campbell og hugmyndir Campbell um hetjur, goðsagnir og sameiginleg stef í sögum höfðu síðar mikil áhrif á Star Wars.
Lucas Museum of Narrative Art tengist þessum áhuga beint. Safnið fjallar ekki bara um kvikmyndir eða verk Lucas sjálfs, heldur um hvernig fólk hefur notað myndir til að segja sögur í gegnum tíðina, allt frá málverkum og bókaskreytingum til teiknimyndasagna, ljósmynda og kvikmynda.
Þótt miðlarnir hafi breyst í gegnum aldirnar hefur tilgangurinn að mörgu leyti verið sá sami: að segja frá fólki, hugmyndum, átökum, draumum og þeim heimi sem við lifum í.
Eftir áratugi við að skapa sögur fyrir kvikmyndatjaldið hefur Lucas því nú opnað safn sem snýst um það sem hefur fylgt honum allan ferilinn, áhugann á því hvernig myndir og sögur geta fangað ímyndunaraflið.
Heimildir
Smithsonian Magazine – The Lucas Museum of Narrative Art, a New Endeavor From the Creator of ‘Star Wars,’ Is a Story in Itself
Good Morning America – Inside the New Lucas Museum of Narrative Art
Los Angeles Times – George Lucas on opening Lucas Museum: ‘This one almost broke my will’
Los Angeles Times – From Banksy to Boba Fett: A map of the Lucas Museum of Narrative Art
Lucas Museum of Narrative Art – Lucas Museum of Narrative Art Opens to the Public on September 22, 2026
