The Godfather (1972)

Ég sá The Godfather fyrst fyrir nokkrum árum og fílaði hana ekkert sérstaklega, ég vil meina að ég hafi verið ung og vitlaus. Um daginn tók ég svo Godfather I-III maraþon og áttaði mig á því hversu mikil snilld þessar myndir eru.

The Godfather fjallar um guðfaðirin mafíósan Vito Corleone og fjölskyldu hans. Það þarf í raun og veru ekkert að fara frekar út í söguþráðinn en þetta er löng epísk mynd með ótrúlegum söguþræði. Myndin er bæði fyndin, hádramatísk og rómantísk. Allt sem maður vill upprúllað í eina mynd.

The Godfather er mynd sem maður þarf að horfa á í rólegheitum og kannski eftir ákveðin aldur. Svo eru hinar myndirnar líka mjög fínar (nr. 3 er kannski frekar mikil sápuópera en jæja...). Handritið er fáranlega vel skrifað enda er fólk alltaf að tala upp úr henni. Marlon Brando er snillingur í hlutverki sínu og sýnir sína bestu hæfileika.

Þú átt að sjá The Godfather einu sinni á ævinni ef ekki oftar í góðra vina hópi!

Ég er ekki hissa að þessi mynd sé nr. 2 á imdb. Þessi mynd er bara tær snilld. Ein af bestu mafíumyndum sem hefur verið gerð.
Myndin fjallar í stuttu máli um Corleone mafíu-fjölskyldunna og mörgu vandamál hennar. Myndin byrjar á brúðkaupi Connie, dóttur Donsins. Þetta er mjög langt en mjög vel gert atriði. Síðan víkur sögunni mest á Michael Corleone, son Donsins og hvernig hann verður hægt og rólega að byrja að stjórna fjölskyldunni.
Francis Ford Coppola leikstýrir þessari mynd og gerir það fullkomlega. Það hefði enginn getað gert það betur. Hann vann óskarsverðlaunin fyrir handritið.
Marlon Brando og Al Pacino leika aðalhlutverkin. Brando leikur sjálfan Don Vito sem allir ættu að þekkja, jafnvel þeir sem ekki hafa séð myndina. Og af hverju þekkja hann allir. Jú af því að Brando leikur hann snilldarlega. Voldugur, virðulegur, ógnandi og vinalegur allt á sama tímanum. Vann óskarsverðlaunin sem besti leikari.
Pacino leikur Michael og þetta myndin sem gerði hann frægan. Hann hefur aldrei leikið jafn vel nema í The Godfather Part II, Scarface og Dog Day Afternoon. Maður getur augljóslega séð hvernig persónan þróast yfir myndina. Pacino er fullkominn í hlutverkið og enginn hefði getað leikið hann betur, ekki einu sinni Robert De Niro.
Aðrir leikarar standa sig líka vel eins og James Caan, Robert Duvall, Diane Keaton og John Cazale.
Myndin er um 170 mín. en verður aldrei léleg. Hápunktur myndarinnar er síðan skírnaratriðið.
Þessi mynd er snilld. Ef þið hafið ekki séð hana, þá sjáið hana. Ef þið hafið séð hana, þá sjáið hana aftur.

"I'll make him an offer he can't refuse."

Þá eru það bestu myndir allra tíma að beiðni Iðunnar. Ég segi það af því nú þegar ég er búinn að horfa á þær aftur get ég ekki ímyndað mér betri myndir, allavega ekki betri seríu. Veiki hlekkurinn er auðvitað þriðja en förum í það síðar. Fyrstu tvær slá út myndir á borð við Citizen Kane, Lawrence of Arabia, The Shawshank Redemption og Rambo svo eitthvað sé nefnt. Nei, ég er nú bara að grínast með Rambo. Myndirnar eru gerðar eftir bókum Mario Puzo og hann aðstoðaði Coppola við að skrifa handritin. Tónlistin eftir Nino Rota í myndunum er einstök og jafn mikilvæg og tónlist Ennio Morricone í spagettívestrunum. Tónlistin byggist reyndar á öðru stefi eftir Fortunella. Í þessum myndum leika margir af bestu leikurum síðustu áratuga á borð við Marlon Brando, Al Pacino, Robert DeNiro, James Caan, Robert Duvall og Diane Keaton. Það er erfitt að finna mynd með flottari leikurum.

Þó að þessar myndir séu mafíumyndir og það sé talsvert ofbeldi í þeim eru þær í raun fjölskyldudrama. Það er lítið um hasar. Þær eru ljóðrænar og fallegar og allt er útfært af fágun og smekk. Myndirnar þrjár eru mjög misjafnar þrátt fyrir framhald af sömu sögu. Ég ætla að renna yfir söguþráð þessara mynda og minnast á sendu sem mér fannst skipta mestu máli, það verða spoilerar, en hver er ekki búinn að sjá The Godfather?

Fyrsta senan í fyrstu myndinni er kannski sú besta. Þar biður maður um “réttlæti” frá Vito Corleone fyrir dóttur sína. Hvernig doninn tekur á þessu máli er virðingavert. Þetta sýnir strax í byrjun að hann er ekki skepna og í raun sanngjarn maður. Líkt og í þriðju myndinni byrjar allt á gleðilegum hátíðarhöldum þar sem Connie er að gifta sig. Þar sér maður Michael sem saklausan ungan dreng kominn heim úr seinni heimstyrjöldinni. Sonny er elsti sonurinn, skapbráður og óþolinmóður líkt og sonur hann í þriðju myndinni (Andy Garcia).

Erjur við andstæðinga fjölskyldunnar byrja þegar Virgil “the Turk” Sollozzo vill fá Vito í eiturlyfjabransann. Vito trúir ekki á slíkt og synjar beiðni hans. Vito sendir svo Luca Brassi undercover til Tattaglia fjölskyldunnar en þeir drepa hann. Næst er ein magnaðasta sena seríunnar þegar Vito er skotinn við ávaxtastand og Fredo getur ekkert gert til að hjálpa. Örlög Vito eru þó falin áhorfendum þar sem maður fær ekki að vita fyrr en löngu síðar að hann lifði af. Mikilvæg sena fyrir Michael er þegar hann býður sig fram til að fara og hitta Sollozzo og dirty lögreglukaptein í því skyni að drepa þá. Minnir á “I will take the ring to Mordor”. Morðsenan á veitingastaðnum er magnþrungin og áhrifamikil þó maður viti hvað er að fara að gerast. Michael missti sakleysi sitt á staðnum.

Michael fer svo til Siciley og giftist þar. Á meðan er allt vitlaust í New York. Sonny er drepinn með tilþrifum og Vito segir “look how they massacred my boy”, sorgleg sena. Kona Michael er drepin í hans stað með bílsprengju og þess vegna fer Vito á fund allra mafíuforingjanna (heads of the 5 families) og semur um frið. Á fundinum kemst hann að því að Emilio Barzini var í raun á bakvið morðin. Vito veikist brátt, Michael tekur við rekstrinum, Tom og Fredo eru sendir til Vegas. Michael vill fara út í 100% löglegan rekstur og vill kaupa Moe Greene út úr spilavíti sem Corleone á hlut í. Hann neitar hinsvegar. Sal Tessio reynist vera svikari, “whoever approaches you with the meating is a traitor”.

Í lok myndarinnar er athöfn í kirkju þar sem Michael gerist guðfarið barns. Í athöfnina er fléttað inn morðum á öllum helstu andstæðingum Corleone fjölskyldunnar, þar á meðal Greene og Barzini. Senan er ótrúlega áhrifamikil og minnir á morðið á Kurtz í Apocalypse Now sem var fléttað við slátrun á nauti. Í lokin er Sal Tessio drepinn. Í lokin er Michael endanlega orðinn nýji doninn.

Ég taldi 14 morð í það heila á 168 mínótum. Þessi mynd verður betri í hvert sinn sem ég sé hana, það er magnað. Myndin var tilnefnd til 11 óskarsverðlauna og vann fyrir bestu mynd, handrit og leikara. Það er frægt að Marlon Brando neitaði að taka við verðlaununum. Stjarnan í þessari mynd er tvímælalaust Brando en Coppola á samt mestan heiður skilið fyrir að setja saman þetta tímalausa meistaraverk.

“Blood is a big expence”.