Enemy at the Gates (2001)

Það er aldeilis harðlífið hjá þeim fyrsta sem skrifaði um þessa mynd. Sjálfur er ég áhugamaður um stríðsmyndir og hef séð nokkuð margar, þ.á.m. hina rómuðu Stalingrad mynd. Þótt ég sé sammála að Stalingrad sé betri þá finnst mér slíkur samanburður mjög óréttlátur. Þótt átökin gerist á sama stað þá er söguþráðurinn gjör ólíkur. Í fyrsta lagi eru ,,hetjurnar" ekki Þjóðverjar heldur Rauðliðar. Í öðru lagi fjallar myndin meira um eina hetju, ástir hennar, vináttu og höfuð andstæðing. Við erum semsagt að bera saman mjög ólíkar myndir. Upphafsatriðið er glæsilegt (þótt það minni heldur of mikið á Saving Pr. Ryan)og leikmyndin er mjög trúverðug. Mörg atriðin eru feiki spennandi og glæsilega gerð. Einnig er að finna í þessari mynd eina mest kynæsandi senu sem ég hef séð lengi (hér er enn og aftur sannað að oft er betra að sýna minna). Semsagt ef þið viljið spennandi mynd með passlegri blöndu af ljótleika og fegurð þá mæli ég með þessari. Sérstaklega ef þið hafið gaman af stríðsmyndum og eruð ekki með of mikið harðlífi.

Þessi mynd gerist í Stalingrad september 1942 - febrúar 1943 við loka andstöðu Rússa við fall landsins. En einn dag 20 september 1942 hittir pólitíkus liðsforingi leikinn af Joseph Fiennes unga bóndastrákinn Vasili Zaitsev sem bjargar lífi þeirra með sínum frábæra skyttu hæfileika. Brátt verður ungi maðurinn mesta hetja Rauða Hersins og eina von þeirra. Ekki líður langur tími til að Nasistarnir senda bestu skyttu sína Major Koning forseta skyttuskólans í Zossen. Andspyrnan í Stalingrad verður að baráttu tveggja manna. Myndin inniheldur stóra og góða leikara og frábærann leikstjóra hann Jean Jacques Annaud. Þessi frábær hugmynd gat orðið fjagra stjörnu mynd en þau vildu endilega að stinga inn rómantík og óþarflegum kynlífssenum sem skemmdu næstum því myndina en ekki er hægt að gleyma að allt í myndinni er næstum allt byggt á sannri sögu. Mér finnst að þessi mynd er algjörlega ómetuð hjá mörgum þegar öll þessi fín vinna og löng vinna sem fór í að gera þessa mynd eins og Stalingrad var endurbyggð fyrir þessa mynd og leikarahópurinn er ógleymanlegur. Þetta er besta stríðsmyndin síðan Saving Private Ryan. Myndin missir hálfa stjörnu fyrir óðarflega rómantískar senur en samt er þetta frábær mynd sem enginn ætti að missa af.

Mér finnst þetta allveg Brilliant mynd og Jude Law er alveg frábær í henni. Það er langt síðan að það hafi komið almennileg stríðsmynd í bíó sem eitthvað er varið í. Ég gef þessari mynd 4 stjörnur.

Fyrir þá sem hafa gaman af stríðsmyndum og sérstaklega seinni heimstyrjaldar þá er Enemy at the Gates ágætis afþreying. Borgin er svo sundurtætt að sviðsmyndin stenst og bardagaatriðin raunhæf. Það t.d. að senda aðeins annan hvorn mann vopnaðan í áhlaup gerðist samkvæmt sögubókum. Styrkur myndarinnar er að hún fjallar um rússa og þeirra þátt í stríðinu og færir okkur nýjan sjónarhól. Leiniskytturnar Vassili og Koning voru meira að segja til. Nóg er af peningum í myndinni þannig að tæknileg úrvinnsla er fín. En þar komum við að meigin galla hennar, þetta er dýrasta mynd sem gerð hefur verið í Evrópu og til að fá þá peninga tilbaka þá reynir hún að þóknast öllum og það er ekki gott, jaðarsögunar sem sýna eiga mannlega þáttinn í bakgrunni þessa grimmdar stríðs eru hálfslappar og jafnvel leiðinlegar. Leikur er misjafn, Hoskins topp maður og skilar sínu vel. Ed Harris líka, hlutverk hans er ekki illmennis heldur atvinnuhermanns sem vill til að er óvinurinn. Jude Law er í lagi en ég á svolítið bágt með breta í hlutverkum rússa, þeir eru einhvern vegin alltaf þessir mjúku, vannærðu bretar og ekkert líkir rússum sem að ég hef hitt í lifanda lífi.

Enemy at the Gates er vel gerð og raunveruleg mynd, sem fjallar um stríð á milli tveggja leiniskytta. Einn er þjóðverji, og hinn er kommúnisti (þýski herinn og rauði herinn eru í stríði í fyrri heimstyrjöldini). Jude Law (hann lék í Existenz, A.I. og the Talented mr. Riply) og Ed Harris eru góðir, þó að ég hafi séð þá betri. Enemy at the Gates er sniðugasta og besta stríðsmyndin síðan Saving Private Ryan. Mæli með henni.

Sérlega ánægjuleg mynd fyrir unnendur góðra stríðsmynda, sem gerist á bökkum Volgu, þar sem áin Zaritsa fellur í hana, en þar stendur sú borg sem hét upphaflega eftir þveránni, Zaritsín, en var um tíma kölluð Stalíngrad og heitir nú Volgograd. Bakgrunnur myndarinnar er hin fræga orrusta um Stalíngrad, þar sem Rauði Herinn lokaði inn í herkví meira en 250.000 þjóðverja. Þessi tangarsókn er trúlega einhver sú stórbrotnasta sem um getur, var hugmynd Yeremenko hershöfðingja og Nikita Segrgeievits Khrútsjovs. Zukov marskálkur vísaði hugmyndinni fyrst á bug sem rugli, en Stalín kunni að meta hana. Kvikmyndin hefst þegar Nikita Sergeievits kemur sem nýr pólitískur kommissar til Stalíngrad. Trúlega er það fært í stílinn, þegar kommissarinn sem hann leysir af er látinn skjóta sig, en ekki hefur mér tekist að finna hans nafn. Upphafssenurnar í myndinni, þegar verið er að koma liðsafla yfir Volgu til Stalíngrad, eru mjög trúverðugar, sjá til dæmis bók John Ericson: “The road to Stalingrad”. Aðferðum og búnaði Rauða Hersins er vel lýst í myndinni og ekki er reynt að gera þetta stríð að uppgjöri góðu- og vondukallanna. Aðaláherslan er á skyttuna Vassilí Zaitsev og einvígi hans við Prússneskan majórinn König, sem ekki er froðufellandi nasisti heldur hermaður. Þótt þessi mynd sé að sjálfsögðu ekki gallalaus og því ekki unnt að skipa henni á bekk með bestu stríðsmyndum eins og “Full metal Jacket” Kubricks og “Ití í smotrí” Elms Klimovs, þá hefur hún þó alla vega sameiginlegt þessum myndum að troða ekki upp á mann amerískri þjóðrembu.

Sem mikill áhuga maður um safnfræði og sérstaklega 20.aldar söguna verð ég að leggja orð í belg. Þessi mynd fer að mörgu leiti rétt með sögulegar staðreyndir og mikill metnaður hjá framleiðendum myndarinnar að láta ekki hanka sig á smáatriðum. Þar má nefna mörg dæmi: - Liðsandinn í Rauða hernum og hræðilegt skipulag hans samanborið við Þýska herinn sem stóð á hátindi á þessum tíma. - Henkel flugvélarnar sem flugu í lágflugi yfir borgina og vörpuðu sprengjum. -Búningar hermanna beggja aðila og sérstaklega hefur verið lagður metnaður í vopn hermanna og þungavopn. -Réttur árgangur af T-34 skriðdrekum og þýskir skriðdrekar voru hafðir í felum í þeim tilvikum sem ómögulegt hefur verið að nálgast þá. -Talsstöðvar og fjarskiptamál voru í fullkomnu lagi. -Orrustan um traktors og efnaverksmiðjurnar voru hatrömmustu bardagar Stalingrad orrustunnar. þetta og margt fleira var til fyrirmyndar. Eina sem ég er ekki viss um var hvort Krushjev hafi nokkru sinni verið yfirmaður herafla Rauða hersins á þessum slóðum. Frá sagnfræðilegu sjónarmiði var vandað til verksins og fyrir það fær hún þetta háa einkun. Sem kvikmynd má áreiðanlega finna eitthvað að henni en ég mæli með henni fyrir þá sem sakna vandvirkni í myndum sem þessum.......

Þessi mynd á hrós skilið fyrir að hafa getað gert góða mynd eftir erfiðu handriti. Leikararnir standa sig með tilþrifum enda eru þetta leikarar af þremur kynslóðum Hoskins, Harris og Law. Myndin er löng og þung og ekki má búast við einhverju gríni í henni enda er þetta alvarleg og spennuþrungin mynd. Öll umgjörðin bakvið þessa mynd er til fyrirmyndar og veit ég til þess að þeir lögðu mikið upp úr því að vera með ósvikin vopn frá þessum tíma! Þetta er tilvalin mynd til að horfa á um helgi þegar maður er að slappa af!

Stalíngrad, Sovétríkjunum 1942. Öll Evrópa er í heljargreipum nasista og sókn þeirra inn í Sovétríkin virðist óstöðvandi. Rússar mæta Þjóðverjum í Stalíngrad og þar fer fram einhver blóðugasta orrusta allra tíma. Orrusta sem átti eftir að hafa þýðingu fyrir allan gang stríðsins. Mitt í þessu öllu eru leyniskytturnar Vassili Zaitsev (Jude Law) fyrir Rússa og Major Erwin Konings (Ed Harris) fyrir Þjóðverja. Vassili hefur hjálpað mikið til með að lyfta móralnum upp meðal Rússa á vígstöðvunum og nú er svo komið að hann er orðinn það mikil ógnun að Þjóðverjar senda sýna bestu leyniskyttu, Major Konings til að ráða niðurlögum hans. Það að Vassili drepi Konings er mikilvægt pólitískt hitamál einnig. Nikita Krushchev (Bob Hoskins) heimtar árangur og Commissar Danilov (Joseph Fiennes) vinur Vassili notar málið til að koma sér áfram í hernum. Vassili er einfaldur maður og kærir sig helst ekkert um þetta en málum er orðið svo háttað að hann nái að drepa Konings gæti haft úrslitaáhrif um orrustuna. Það er spurning hvort það sé réttlætanlegt lengur að gera hasarstríðsmynd sem hefur ekki neinn sérstakan boðskap um það hvað stríð séu skelfileg. Auðvitað er vænn skammtur af ádeilu á menn eins og Krushchev sem heimtuðu bara árangur, sama hversu mörgum mannslífum var fórnað en myndin skilur við mann undarlega ósnertum. Það er slæmt þegar kemur að stríðsmyndum. Mér finnst svona ákveðin hroðvirkniskennd og metnaðarleysi ríkja yfir myndinni að sumu leyti. T.d.: Af hverju þurfti Major Konings að vera svona vondur. Hefði ekki verið betra ef hann hefði bara verið venjulegur maður eins og hinir. Þessi undarlegi tónn myndarinnar dregur einnig leikarana niður. Jude Law, Joseph Fiennes, Rachel Weisz, Bob Hoskins og Ed Harris eru öll undarlega flöt út af handritinu. Leiðinlegt að sjá það hjá mönnum eins og Jude Law, sem var svo góður í The Talented Mr. Ripley og Ed Harris sem er frábær leikari. Bob Hoskins kemur dálítið skemmtilega út sem skíthællinn Krushchev. Joseph Fiennes er ekki sami þungavigtarleikari og bróðir hans, Ralph, og er hér eins og venjulega, allt í lagi en ekkert sérstakur. Og Rachel Weisz hefur lítið að gera sem kona sem Law og Fiennes bítast yfir. Fyrir þónokkrum árum var gerð mynd sem hét einfaldlega Stalingrad. Þar var hörmungunum lýst frá sjónarhóli óbreyttra, þýskra hermanna. Sú mynd var mikið öflugri og betri en Enemy at the Gates sem er undarlega flatneskjuleg og snertir mann lítið.

Fín mynd um tvær leyniskyttur sem hefja einvígi í Stalíngrad orustinni. Leikararnir standa sig alls ekki vel og Jean Jaques Annaud er ekki nú ekki besti leikstjóri eða handritshöfundur sem ég veit um. En í heildina er myndin fín.

Nokkuð góð mynd sem fjallar um seinni heimsstyrjöldina af öðru sjónarhorni, tvær leyniskyttur svona head to head. Ung skytta frá Síberíusléttunum slær í gegn sem sóvésk leyniskytta, leikin af Jude Law og svo Ed Harris sem leikur hin miklu þýsku leyniskyttu sem hefur fengið það verkefni að myrða hinn unga. Myndin útí gegn fjallar um einvígi þessara tveggja, ástandið í stríðinu og þetta er allt mjög vel gert. Það má nánast segja að eini gallinn við myndina sé að allir leikarnir sem leika sóvésku hermennina tala ensku með BRESKUM hreim sem er hreinlega hryllilegt...ég gat ekki hætt að hlæja að þessu alla myndina útí gegn. En samt nokkuð vel gerð mynd þrátt fyrir þennan pirrandi galla. Hefði jafnvel eina stjörnu í viðbót hefði þetta ekki eyðilagt þetta fyrir mér.