Avatar: Fire and Ash (2025)

James Cameron gerir augljóslega ekki alltaf meistarastykki, en mannfjandinn kann óneitanlega að búa til meistaralega gott bíó. Hann hefur alla tíð hugsað í þægilega aðgengilegum einfaldleika í tengslum við sögustrúktúr og persónusköpun en með fáránlega flókinni aðferðafræði á bak við hverja framleiðslu, ef ekki brautryðjandi hverju sinni. Þetta snýst ekki bara um að kunna að afgreiða geggjað sjónarspil, heldur að skapa heilu þrívíðu heimana, framvindu með áhrifaríka keyrslu og sál eða tilfinningakjarna sem kann að skila sér, sama hvort kauði risti djúpt eða ekki.

Óháð gæðum filmógrafíunnar hefur Cameron skipað sér í allsvakalegan sérflokk með að eiga þrjá titla á listanum yfir fimm tekjuhæstu kvikmyndir allra tíma þegar þetta er ritað. Netverjar hafa oft fullyrt að Avatar (e. svonefndu ”Pocahontas-Strumpa-”)myndirnar hafi ekki skilið eftir sig neitt svakalegt ‘kúltúrs-fótspor’ ef svo má segja og lengi vel hefur verið djókað um Dances with Wolves/Ferngully líkindin, en Cameron hefur aldrei verið frumlegastur eða sterkastur í nýstárlegum efnistökum. Hins vegar má algjörlega færa rök fyrir því að hann veit hvað hann sönglar í tilfinningasveiflum sinna rússíbana, hönnunarblæti og duldum núans sem laumast inn á ólíklegustu tímapunktum. Það þýðir heldur ekki að þverneita því að Avatar-leikvöllurinn hans er á alla vegu hans eigin sérsniðna mýþólógía; uppfull af lífi, sturluðum hasarhugmyndum, úthugsuðum smáheimum og dáleiðandi umfangi.

Mögulega telst þetta til lítils sigurs en það er vægast sagt frískandi tilfinning að horfa á 400 milljón dollara júmbómynd sem ekki er byggð á bók, myndasögum, leikföngum, tölvuleikjum eða neinu tengdu samskonar nostalgíu. Þetta er 1000% sköpunarverk Camerons; epískt, óheflað, óskömmustulega melódramatískt og stappfullt af samfélagskrítík jafnt og góðgætum sem gera fjandi gott bíó að einhverju enn betra og ógleymanlegu.

Það segir sig sjálft að þriðja stórmyndin í seríu sem þessari er gífurlega ólíkleg til að lokka til sín nýja aðdáendur. Áhorfendur sem fengu lítið út úr fyrstu eða annarri myndinni eru líklegastir til að sjá Avatar: Fire and Ash sem tilefni til að liggja yfir símanum, ranghvolfa augunum og síðan eflaust upplifa allar þrjár – sérstaklega seinni tvær – sem pixlaða móðu sem klessist í minnisbúinu þannig að erfitt er að greina framvindu hverrar frá annarri. Auðvitað er það gott og gilt mat, en að leyfa sér EKKI að tapa sér í þessum klukkutímum af spiritúalismanum, sápuóperu-dramanu og ofar öllu hasarveislunni á Pandoru er blússandi missir fyrir skilningarvitin. Sérstaklega ef viðkomandi fílar almennt háfleyg ævintýri þar sem allt er lagt undir.

Samtölin ganga ekki alltaf upp en mikilvægustu mómentin lenda samt sem áður. Fire and Ash er umdeilanlega ‘meira af því sama’, nema bara á töluvert stærri skala, með miklu dýpri innsýn í dýnamík og samspil persónanna. Fyrst nú er loksins búið að stilla upp öllum taflborðum og meira svigrúm gefst til að draga fjölda karaktera á siðferðislega grárri svæði en áður. Nú er Cameron er kominn í logandi hágír með hæðir og lægðir Sulley fjölskyldunnar, vini þeirra, óvini og þær ófáu orrustur sem þar fylgja. Karaktersúpan er orðin meiri en áður og siglir að sjálfsögðu allt í kolruglaða en hágæða brelludýrð þar sem peningurinn sést svo sannarlega allur á skjánum – enn fremur í þrívídd og HFR.

Fer það heldur ekki á milli mála að Fire and Ash er langmesta adrenalín-rakettan af þessum þremur myndum. Hún er á fullri ferð frá fyrstu mínútum í átökum, eltingarleikjum, steiktum narratífu-þróunum en leggur allt undir til að blóðmjólka fáránlega grípandi dramatíska hápunkta. Bónusstig fær ræman líka fyrir að kynna til leiks stórskemmtilegt nýtt illmenni, sem er bálreiða eldkvendið Varang í funheitri og hressilegri túlkun Oonu Chaplin, auk þess smáatriðis að þetta er klárlega graðasta Avatar-myndin og verður hún yndislega gallsúr á köflum.

Þessi þriðja steraða sci-fi Strumpamynd er í sjálfu sér brillerandi dæmi um James Cameron í sínu Cameron-legasta formi hingað til. Áhorfandinn fær holskeflu af fjöri ef persónufjöldinn nær þér á einhverju stigi (en svona í alvöru, hvernig er ekki hægt að þykja pínulítið vænt um Neytiri, Ronal, Tuk, Kiri, Lo’ak, Spider og jafnvel Quaritch á þessum tímapunkti?). Að sama skapi, ef hugmyndaflugið kitlar og tilheyrandi einlægnin, þá fljúga þessir þrír klukkutímar hjá án erfiða. Það má vissulega finna fyrir lengdinni og sennilega fáeinum endurtekningum, en upplifunin er engu að framúrskarandi skrípó sem kætir, tryllir og knúsar fast til baka.

Skítt með óvinsælu skoðunina; þetta er besta myndin í seríunni til þessa.