300 (2007)

Frekar, frekar flott mynd. Fullt hús fyrir útlit. Hún segir að mestu sanna útgáfu af sögunni þegar 300 Spartverjar ásamt konungi sínum Leonidas vörðust í 3 daga við Thermopilae á Grikklandi. Sagan er sannarlega töluvert færð í stílinn. Þannig voru 'the immortals' ósköp venjulegir menn. Þeir gengu einnig undir nafninu 'hinir 10.000' enda var það föst regla að þeir væru alltaf 10.000. Spartverjarnir sjálfir voru nákvæmlega eins ótrúlega klikkaðir eins og er lýst í myndinni. Það er ekki út af engu að enn þann dag er talað um að vera 'spartneskur' í hegðun, t.d. ef menn lifa mjög einföldu lífi, forðast allann munað, og gefa sig í engu gagnvart nokkrum. Spartneskar vistarverur eru á sama hátt mjög fábreyttar vistarverur án alls munaðar. Hvað sem við getum sagt um Spartverjana voru þeir eftirmynnilegir, en einnig bálklikkaðir. Aþeningar voru miklu mun viðkunnanlegri. Á meðan Aþena var lýðveldi var Sparta með nokkurskonar alræðisfyrirkomulag. Frjálsir Spartverjar voru í miklum minnihluta á sýnu landsvæði. Allir aðrir voru með verra hlutskipti, sumir voru með borgararétt án þess að teljast Spartverjar, en flestir voru í nokkurskonar þrældómi. Frjálsir Spartverjar máttu ekki vinna hefðbundna vinnu, það sáu þrælarnir um. Allir karlmenn voru í hernum fram að þrítugu, í varaliðinu fram að sextugu, en eftir það sátu þeir í öldungaráðinu. Hinir svokölluðu 'ephorar' voru nokkurskonar ríkisstjórn, en þeir voru kosnir til eins árs af öldungaráðinu og máttu ekki sitja aftur sem 'ephorar'. Tja, eins og ég segi, ekki huggulegt þjóðfélag. En orustan við Thermopylae var samt sem áður mikilvæg. Hún sýndi öllum Grikkjum að Persar voru ekki ósigrandi, og árið eftir var persneski herinn gjörsigraður. Það fylgir ekki sögu þessarar myndar hvað Aþeningar voru að gera á sama tíma, en það er önnur epísk saga. Þeir fylgdu öðru plani. Höfðu yfirgefið Aþenu, brennt hana sjálfir svo Persar fengju þar ekkert herfang, siglt svo burt á flotanum sínum. Síðan sátu þeir um persneska flotann. Þeir létu berast til persneska flotaforingjans að þeir væru á ákveðnum tilteknum stað, fylgdust svo með siglingu flotans og sátu um hann er hann sigldi í gegnum þröngt sund við eyna Salamis, þar sem 300 galeiður Aþeninga gjöreyddu persneska flotanum sem var eitthvað á milli 10 og 20 sinnum stærri. Nokkurskonar sjóútgáfa af orustunni í Thermopylae en með hagstæðari niðurstöðu. Þetta var hinn raunverulegi ósigur Persa, því án flotans gátu þeir ekki séð her sínum fyrir vistum eða flutt til hans liðsauka. Dareios sá sitt óvænta og fór á brott frá Grikklandi. Síðan var það sem eftir var af her hans á Grikklandi gjöreytt árið eftir, og Leonidasi og mönnum hans hefnt. Þetta var mjög mikilvægt stríð, því að án Grikklands hefði vestræn siðmenning aldrei þróast með þeim hætti sem hún svo gerði.

Ég vissi nánast ekkert um þessa mynd. Sá plakatið utan á Sambíóunum og var alltaf að velta því fyrir mér um hvað þessi mynd væri. Ég varð svo fróðari um myndina degi fyrir frumsýningu.

Trailerinn lofaði góðu og stóð svo við loforðin. Myndin er hreint út sagt æðisleg. Síðast þegar mér leið svona í bíó hlýtur að hafa verið þegar ég var krakki. Hún uppfyllti allt, kom mér á óvart, var sjokkerandi, og ógeðslega falleg, með áherslu á ógeðslega. Bardagaatriðin voru ótrúlega flott og ég segi með sanni að þarna er ein besta mynd sem ég hef séð í lengri tíma og skipar nú eytt af þeim sætum.

Þegar maður kemur út af myndinni þá er maður forvitinn um söguna og langar til að kynna sér þessar persónur nánar. Það er ekki annað hægt en að mæla með þessarri mynd. Hún er æðisleg!

Fyrir hvern sem hefur lesið myndasöguna eftir Frank Miller og einnig fyrir hvern sem hefur ekki lesið hana, þá er þessi mynd örugglega ekkert nema æðisleg. Ég ætlast ekki til þess að móðga neina með að segja hið augljósa, en fyrir þá sem þekkja þetta ekki, þá er myndin byggð á samnefndri myndasögu eftir Frank Miller sem byggist lauslega á sannsögulegum heimildum sem áttu sér stað árið 480 fyrir Kristsburð þar sem nokkur hundruð Spartverjar undir stjórn Leonidusi, konung Spörtu meðal annarra Grikkja vörðust gegn mun stærri innrásaher undir stjórn Xerxes, konung Persíu. Þessi orrusta er nú kölluð Orrustan við Thermopylae og er núna orðin meiri goðsögn en hún var, sérstaklega eftir þess mynd. Það sem sker uppúr er það sem hver einasti trailer gaf í skyn, hún er flottari en allur andskoti sem við höfum séð hingað til, auðvitað er það smekksatriði en þrátt fyrir það þá er hún óneitanlega á topplistanum yfir flottustu myndum allra tíma. Bardagasenurnar eru svakalegar, þær eru það fallegar að þær dáleiddu mig, hvert einasta högg var sem fullnæging, hver einasta blóðgusa var hrein ánægja og hvert einasta öskur sem Gerard Butler argaði útúr sér var yndislegt (sá maður kann að öskra). En já, ég gæti verið að ýkja aðeins, ég vil aðeins gera það skýrt hve sáttur ég var með þennan hluta myndarinnar. Þrátt fyrir það þá er þetta engin fullkomin mynd, fyrir mig sem hefur lesið myndasöguna þá get ég sagt að ég er mjög sáttur með frammistöðu leikaranna, þá sérstaklega Gerard Butler sem Leonidus og einnig David Wenham sem Dilios. Myndasagan var mjög þétt og stutt, einföld og létt í lestri og eins og myndin þá var hún rosalega vel teiknuð, en í myndinni er söguþráðurinn lengdur. Það gætu verið margar ástæður bakvið það, hin helsta er líklega sú að myndasagan er stutt og það varð að lengja söguna til þess að skapa heilari kvikmynd. Því sem er bætt inn er heilum söguþræði tengt Gorgo konu Leonidusar sem reynir að hvetja stjónarráð Spörtu til þess að senda liðsauka til manns hennar meðan hann berst við Persana með sínu 300 manna hersliði. Í mínum augum ætti 300 að vera strákamynd, testosterón drifin í öfgar með bardögum, blóði og mikið af kjánalegu hugrekki en þessi nýji söguþráður sýndist mér vera til þess að skapa meiri áhuga fyrir kvenkynið (sem er ekkert slæmt), en mér fannst það ekki gera neitt betra fyrir myndina. Kannski er þetta hinsvegar kjaftæði hjá mér þar sem það eru 300 hálfnaktir karlmenn hoppandi um að berjast í myndinni, held að það dugi líklega til þess að draga að sér konur. Þessi söguþráður sleppur þó því hann bjargar sér í úrlausninni, en hefur samt þann galla eins og myndin í heild sinni að þurfa endurtaka sömu ræðurnar um frelsi, heiður og hugrekki aftur og aftur. Mér fannst sá söguþráður allavega ekki nógu vel vandaður, líkt og hann væri þar fyrir þann eina tilgang til þess að lengja myndina, semsagt það var ekki nógu vel vandað með að fela þá staðreynd, þessi söguþráður er án efa veikasti punkturinn en burtséð frá því þá heldur myndin sér í einfaldari kantinum, hún er ekki að reyna að vera flókin eða skapa alltof mikinn tilgang bakvið söguna og myndinni tekst við að skapa sitt eigið efni og vera trú myndasögunni á sama tíma. 300 er að mínu mati ein af skemmtilegri myndum sem ég hef séð, hún byggist aðallega á útliti sínu, handritið er mjög einfalt og kraftmikið en á endanum skiptir það ekki nærrum því eins miklu máli og myndin á skjánum. Ég er mjög sáttur, þetta verður án efa tískufyrirbæri í einhvern tíma líkt og Sin City, þó þetta séu tvær gjörsamlega ólíkar myndir. 300 er gölluð mynd en stendur uppúr þar sem kostir hennar koma í stað gallanna og ég held að meirihluti manna eiga eftir að hugsa vel um myndina eftir áhorf.

Bið mín(og örugglega flestra Íslendinga) á þessari mögnuðu mynd leikstjórans Zack Snyder hefur verið rosaleg. Og nú er biðin loksins komin á enda. Þegar ég frétti fyrst um að Zack Snyder átti að gera hana(hafði nefnilega séð ömurlegu endurgerð hans á Dawn of the dead), þá fór ég að hafa smá efasemdir. En eftir að hafa horft á myndina í kvöld, hurfu allar efasemdir mínar í gröfina. Myndin er byggð á graphic novel sögu meistarans Frank Miller, sem færði okkur hinar eftirminnilegu sögur um Sin City. Leonídas, konungur Sparta, horfir fram á erfiða tíma. Sparta er að hruni komin og Persar, leiddir af Xerxes konungi, ætla sér að ná öllum völdum í heiminum. Þetta sættir Leonídas sér ekki við, og ákveður að afla sér her. 300 af fínustu stríðsmönnum Spartverja fara í bardaga upp á björgun Spörtu. 300 er ein svakalegasta mynd sem ég hef séð á þessu ári. Öll umgjörð myndarinnar lítur stórkostlega út, og varð maður alveg dolfallinn yfir henni um leið og hún byrjaði. Allt frá stórkostlegum tæknibrellum, verulega flottri kvikmyndatöku, góður húmor, frábær leikur frá Gerard Butler sem Leonídas og David Wenham sem hægri hönd Leonídas og alveg til blóðbaðs veislunnar sem lætur hörðustu ofbeldismyndir líta illa út: Öll þessi atriði þjóna sögunni vel og gera hana einstaklega svala. Bardagaatriðin í myndinni eru einnig svakalega flott, og hef ég varla séð jafn flott atriði síðan Lord of the Rings var upp á sitt flottasta. Svo í lokin má ekki gleyma tónlistinni sem er verulega kröftug og gefur myndinni einstaklega flottan epískan stíl sem hentar akkúrat fyrir þessa mynd. Lokaniðurstaða: 300 er ein besta aðlögun frá bók yfir í kvikmynd sem ég hef séð, og mæli ég með henni sterklega fyrir þá sem fíla almenna skemmtun upp á sitt besta. 4 stjörnur fara í bókina hjá mér, og Two thumbs way up.