Irreversible (2002)

Irreversible er meistaraverk leiksstjórans Gasper Noe ( I stand alone, 1999)

Irreversible er kvikmynd sem gefur áhorfandanum kröftugt högg á magan, með argandi tilfinningaþrunga.

Noe virðist ætla sér visst takmark með þessari mynd og hann nær því sko örugglega, en takmarkið er vafalaust að vekja upp miklar tilfinningar og íhugun um raunveruleikann sem við lifum í.


Myndinn fjallar um tvo elskendur, þau Alex (Monica Belucci) og Marcus (Vincent Cassel) og örlagaríka breytingu sem verður á lífi þeirra þegar ráðist er á Alex eitt kvöld og henni nauðgað og misþyrmt á hrottalegan hátt af torræðna mellu-dólgnum Tenia.

Með hjálp smákrimma á götum Parísar finna Marcus og Pierre vinur hans (Albert Dupontel)

Homma-S&M klúbbinn The Rectum (endaþarmurinn) og þar riðjast þeir inn í mikilli geðshræringu til að finna þennan ógeðfelda mellu-dólg og hefna, en það endar með hræðilegum afleiðingum.


Noe leikur sér hér á sama hátt og Christopher Nolan gerði með aftursnúnu myndina MEMENTO, það er að segja hann byrjar myndina á endanum og fytjar sig síðan smá saman upp á byrjun, þar sem myndin er látin byrja í helvíti og enda í himnaríki. Snilldin við þetta er hvernig hann blandar saman tónlist, hreyfingu myndavélarinnar, og umhverfisáhrifum til að framkalla stórbrotnar tilfinningar hjá fólki.


Í byrjun myndarinnar er áhorfandinn leiddur í gegnum S&M-homma klúbb þar sem hann upplifir sóðalega úrkynjun,

Hnefa-endaþarmsríðingar, leðurólar, subbulegt klám, sjálfspyntingar og fróanir meðan myndavélin er á sífeldum snúningi, rauðleiddri lostabyrtu er varpað á umhverfið, og tónlistin er bylgjukennd lágtíðnis ærandi sveifla með deyfðum techno hjómi, stunum og sársauka-nautna öskrum í bakgrunn.


Þessi umhverfisáhrif + sjúkleikinn sem er sýndur veldur hálfgerðri ógleði hjá áhorfandanum, enda er það ætlunarverkið (munið að myndinn byrjar í helvíti).


Því næst riðjast þeir félagar þar inn til að leita að hinum alræmda Tenia og það endar með að félagi hans er barin til dauða með slökkvitæki. Þaðan fykrar myndin sig áfram og áfram að byrjuninni með ruglingslegum snúningi á myndatökunni þar til að 10 mínútna langt, ofbeldisfullt naugunnar atriði Alexar kemur, sem endar með að hún er barin til dauða. Noe skellir eða öllu heldur þrumar ísköldum raunveruleikanum framan í áhorfandan einsog blautri tusku, þar sem hann sýnir okkur einfaldlega hlut sem gerist á hverjum degi allsstaðar í heiminum í kringum okkur, og til að gera hræðilegan hlut enn hræðilegri lætur hann nafnlausan hjástandara labba inn í neðanjarðargöngin, sem nauðguninn á sér stað í. Þessi einstaklingur stoppar eitt augnarblik, sér hvað er að gerast og gengur síðan burtu án þess að viðhafast neitt, með því er er Noe að sýna okkur á einfaldann hátt að við vitum um ógeðið og illskuna í kringum okkur en við viljum ekki sjá það.


Þessi ruglingslegi snúningur og ringulreið á myndavélinni á eftir vill kanski að vera myndlíking af sjúkri og úrkynjaðri hugsun mannskepnunar, en inní þetta setur hann dæmi um firringu, kynþáttahatur, reiði, spillingu og margt fleira. En myndin fykrar sig lengra upp á byrjun þar sem fallegir hlutir eiga sér stað einsog ást milli tveggja einstaklinga, hamingja, fylling, sakleisi, sumar og sól. Þannig að við fáum í lokin þennan fagra Hollywood endir þar sem allt endar vel (Þó að við vitum að í rauninni á það að vera byrjunin).


Noe virðist vera að nota þessa mynd sem yfirlýsingu á því að hamingja og öryggi er EKKI sjálfsagður hlutur og við sem njótum þess, megum vera þakklátari, einnig notar hann myndina sem vitundar vakningu um að heimurinn er ekki góður staður þar sem einstaka slæmir hlutir gerast, heldur miskunarlaus veruleiki þar sem hrottalegt ofbeldi á sér stað að handahófi, heimskuleg hegðun einsog tilgangslausar hefndir og einnig að hver einstaklingur á ekkert meiri rétt á sér en hver annar....


Þessi mynd er sannkölluð meistara flækja raunsærra tilfinninga og hugarástands sem breytir hugsun áhorfandans alvarlega og ef ekki til frambúðar. Ég gef myndinni 10/10 og mæli með henni fyrir einstaklinga sem hafa áhuga á heimspeki og almennilegri kvikmyndagerð

Fyrst og fremst ætla ég ekki að mæla með því að neinn horfi á þessa mynd nema hann sé viðbúinn því að láta ganga alveg fram af sér. Myndir er einkar subbuleg og venjulegt fólk mun sjokkerast á að sjá hana. Einnig er ég hálfsammála því þegar menn spyrja hver tilgangur kvikmynda sé orðinn þegar þær eru orðnar svona. En ég horfði allavega á alla myndina og verð að segja að hún er einstök á sinn hátt og virkilega vel gerð, Fransmenn hafa ávallt verið mjög frammúrstefnulegir í kvikmyndagerð og þessi mynd er það svo sannarlega. Myndin er full af ofbeldi og fordómum, en hún er frábær útaf fyrir sig og sjálfur er ég feginn að hafa séð hana. En það verður engum skemmt á þessari mynd, en það er boðskapur í henni og hugsun sem er meira en hægt er að segja um flestar myndir í dag. Stíllinn á henni er flottur og sýnir öfgarnar í lífinu betur en aðrar kvikmyndir sem ég hef séð.

Þessi mynd fjallar um nauðgun á konu og hvernig viðbrögð ásthugar hennar verða þegar hann fréttir af atburðinum.

Myndin er einsog mjög margir vita mjög hrottaleg á köflum og alls ekki fyrir viðkvæmar sálir. Ég gubbaði næstum þegar ég sá eitt af fyrstu atriðum myndarinnar, en það sýnir bara hve vel þessi mynd er gerð, hún nær þér frá byrjun og sleppir ekki fyrr en hún hefur lokið sér af (ekki ósvipað og aðalatriði myndarinnar). Memento hefur hitt samherja sinn hér því hún gerist í öfugri tímarröð. Ég verð bara að segja að ef þú hefur áhuga á góðum myndum þá er hún algjör must, jafnvel þótt þú eigir eftir að gubba eða (óhjákvæmilega) hneikslast þá er hún þess virði.

Einhvern veginn fer maður að efast um tilvistarrétt kvikmyndargerðar þegar maður sér slíkan viðbjóð. Þetta er án vafa ógeðslegasta mynd sem ég hef nokkurn tíman séð og ég mæli ekki með því að neinn horfi á hana. Fyrir utan þessi ógeðfelldu ofbeldisatriði sem myndin er fræg fyrir er allt fullt af sjóveikisatriðum þar sem myndavélin er á fullu út um allt og einhver stórskrítinn hljóð undir sem ætla gjörsamlega að æra mann. Þetta tvennt gerir það að verkum að ekki nokkra skemmtun er hægt að fá út úr þessari hræðilegu mynd en aftur á móti fer maður að efast um tilgang lífsins all verulega og ekki get ég séð nokkuð gott við það. 95 mín. 800 krónur og stór hluti á sálu minni sem koma ekki aftur, ALDREI. EKKI SJÁ ÞESSA MYND! Hálfa stjörnu fá leikaranir sem standa sig vel.

Irreversible er óþægileg og ógeðsleg mynd. Eftir að ég var búinn að sjá hana, leið mér illa, og var einhvernveginn hálfóglatt. Þegar ég hugsaði málið lengra, þá komst ég að því að þó myndin sé hreinn viðbjóður, þá á hún að vera það, og ég held að hún komi sínum boðskap til skila. Ef þessi mynd hvetur mann ekki til þess að endurskoða öll sín gildi í sambandi við kynferðisglæpi og ofbeldi, þá mun nákvæmlega ekkert gera það. Monica Bellucci fer einstaklega vel með hlutverk sitt, en hins vegar finnst mér Cassell ekki vera jafngóður. Leikstjórinn hefur einnig haldið að hann væri með öðruvísi mynd í höndunum en hann var með, því sumt af því sem hann kemur með í seinni hluta myndarinnar, sem er er í raun fyrri partur sögunnar því hún er sýnd afturábak líkt og Memento, er óviðeigandi og dregur úr krafti sögunnar. Kvikmyndataka myndarinnar er mjög flöktandi, öll tekin á handheldna kvikmyndatökuvél sem er mikið á hreyfingu. Þetta veldur óróa hjá manni, sem er greinilega með vilja gert. Tónlist myndarinnar er einnig notuð vel, og á sinn þátt í því að auka hjá manni óþægindin sem maður upplifir við að horfa á þessa mynd. Þetta er ein af þeim myndum sem ég get sagt í sannleika, að ég vilji ALDREI NOKKURNTÍMANN sjá aftur, en er samt ánægður með að hafa séð einu sinni. Djörf, ágeng og óþægileg, þá er þessi mynd alls ekki fyrir alla, enda gekk helmingurinn af salnum út úr bíóinu. þetta er mynd sem ég álít að hafi ekki einungis verið gerð til að sjokkera eins og Baise Moi, heldur hafi virkilega einhvern boðskap fram að færa. Á endanum held ég að það hafi tekist.

Ég veit í sannleika sagt ekki alveg hvað mér finnst um þessa afar sérstöku, afar vitrænu, afar vel gerðu og leiknu, en að sama skapi einstaklega andstyggilegu mynd. Mér fannst hún vel gerð og koma með mjög athyglisverða sýn og hafa marga góða punkta en mig langar samt aldrei að sjá hana aftur.

Sagan er sögð í Memento-stílnum, þ.e. hún byrjar á endinum. Við verðum vitni að hryllilegu morði (slátrun væri réttara orð) á manni í frekar óhuggulegum sadó-masó hommaklúbbi. Eftir það sjáum við tvo menn sem við munum bráðum þekkja sem Marcus (Vincent Cassel) og Pierre (Albert Dupontel) leitandi að klúbbnum. Marcus er stjórnlaus af reiði út af atviki sem við verðum brátt vitni að. Við verðum einnig vitni að mjög hrottafullri nauðgun sem Alex (Monica Bellucci) verður fyrir af hendi manns sem við munum þekkja undir nafninu Le Tenia (Jo Prestia). Í seinni hluta myndarinnar skiptir alveg um gír. Við sjáum þetta fólk fyrr um daginn þar sem það skemmtir sér í partýi, lætur vel að hvort öðru og þar áfram eftir götunum.

Ég lít á þessa mynd sem ákveðna heimspekilega vangaveltu um öfgarnar í mannskepnunni. Við getum komið fram hvort við annað af takmarkalausri grimmd en við getum einnig komið fram við hvort annað af mikilli ástúð og umhyggju. Þó er þetta ekki alveg svo einfalt. Myndmálið segir manni eitt á meðan að samtölin og atburðarásin segja manni annað. Sumir leggja kannski þann pól í þetta að það sé verið að lýsa einhvers konar sálfræðilegri martröð sem aðalpersónan (sem væri þá Alex) vaknar upp af. Einnig er hægt að segja að endir myndarinnar sé óskhyggja (svipað eins og ég skildi endann á Taxi Driver). Svo má líka bara líta á þetta sem samhangandi atburðarás sem gerist aftur á bak.

Myndin fylgir ultra-realisma eftir. Þess vegna taka ofbeldisatriðin sérlega mikið á mann vegna þess hversu raunverulega þau eru gerð. Morðið er eins hrottafengið og það getur orðið og nauðgunin tekur heilar 10 mínútur í myndinni og er það atriði nánast óbærilegt á að horfa. Kvikmyndataka Benoit Debie og leikstjórans Gaspar Noé er tekin að mestu (ef ekki að öllu) leyti á handheldri myndavél og myndin er öll á ferð og flugi, sérstaklega í fyrri hluta myndarinnar til að auka ringulreið manns sjálfs og veraldarinnar sem maður er að horfa á. Tónlist Thomas Bangalter er einnig notuð í þessu samhengi, mjög skerandi og óþægileg í fyrri hlutanum en mun ljúfari í þeim seinni.

Leikararnir gera mikið fyrir þessa mynd enda gefa þeir sig henni á vald 100% Ber þar fyrst að nefna Vincent Cassel með sinni ofsafengnu frammistöðu. Bellucci og Dupontel gera sitt einnig frábærlega. Þau þrjú gera allt það sem gerist virkilega raunverulegt og því mun óhuggulegra fyrir vikið. Jo Prestia sem Le Tenia er síðan eitthvert það allra viðbjóðslegasta creep sem maður mun nokkurn tímann sjá.

Á endanum held ég að þessi mynd fjalli um tilgangsleysi ofbeldis, hvort sem það ofbeldi er réttlætanlegt eða ekki. Þetta er virkilega vel gerð, vel leikin og metnaðarfull mynd sem veltur upp mörgum þörfum og áhugaverðum spurningum en hún er ekki skemmtileg enda gæti hún ekki verið það. Þetta verður einhver erfiðasta mynd sem þið munið sjá. En ég mæli samt með henni.

P.s. helst vildi ég ekki gefa henni stjörnueinkunn af því ég veit ekki hvað mér finnst en fyrst ég verð að gera það á annað borð þá fær hún hér þrjár. Þær eru meira hugsaðar sem hvatning fyrir fólk að fara á myndina heldur en eitthvað annað.