20. júlí 2012 21:51 | Tómas Valgeirsson
Magnaður endir á framúrskarandi þríleik!
Ég er eiginlega orðinn hálfþreyttur á því hvað Christopher Nolan er mikill snillingur. Það er bara takmarkað hversu oft er hægt að hrósa einum leikstjóra stíft með svona stuttu og reglulegu millibili. Sterku lýsingarorðin eru öll að klárast, nema ég snúi mér að öðru tungumáli. Þetta er nefnilega ekki lengur spurning um hæfileika eða heppni hvað hans frammistöðu varðar og ég myndi segja fólki að toga vaxlitina út úr eyranu á sér ef það ætlar að mótmæla því að þetta er ein stærsta gersemin á markaðinum í dag; nördagull, ofurheili, frumkvöðull og guðatákn í augum þeirra sem þreytast fyrr á heilalausu bíóléttmeti. Þegar maður er kominn með fleiri en þrjú meistaraverk á ferilskránna sína, sem gerð eru á rúmum áratugi, þá breytast ákveðnir stimplar úr smekksatriðum meirihlutans í beinharðar staðreyndir. Bane-harðar!

Það að ná að flytja svona goðsagnarkennda myndasöguhetju í svona (mestmegnis) raunsæjan, grimman, spennandi og metnaðarfullan bíóheim með sérstakt tillit til persónusköpunar og handrits (og að geta síðan týnt inn magnaðar hasarsenur sem deyfa á manni kjálkann) er ólýsanlegt afrek í sjálfu sér. Afrek fyrir hugmyndaríkan og snjallan fagmann, hans kraftmikla teymi og lostæti fyrir bæði myndasögu- og kvikmyndaunnendur. Nolan hefur tekist að búa til Godfather-útgáfuna af Batman-seríu, nema í þessu tilfelli er lokamyndin langt frá því að vera sú sísta og ef satt skal segja er þetta einn flottasti þríleikur sem hefur verið púslaður saman síðan á dögum Hringadróttinssögunnar eða Three Colors eftir Kieslowski.



Upphitunarmynd eins og Batman Begins, sem er langt frá því að vera eitthvað stórvirki, er léttilega á pari með bestu SupermanX-Men- eða Spider-Man-myndunum. Árið 2005 var ég reiðubúinn að sætta mig við það að betri Batman-mynd væri varla hægt að biðja um, ómeðvitaður um þessa fyrirtaks uppstillingu sem hún á endanum varð að. The Dark Knight kom síðan, sá og sigraði heiminn, froðufelldi gómanna á gagnrýnendum og áhorfendum um allan heim, en það segir sig líka sjálft því hún er svo stórkostleg og klikkaðslega frábær út á alla kanta að það nær engri átt. Leikstjórinn (og bróðir hans, sem sér um handritið með honum) hefur greinilega þurft að svitna mörgum lítrum og rembast með sjáanlegar æðar til geta skapað framhaldsmynd sem er verðugur arftaki seinustu myndar sem og passlegur endir á þennan sjálfskipaða þríleik.

Ég hefði svosem fyrirgefið Nolan fyrir að valda smávegis vonbrigðum hér, ef svo væri raunin.Inception hefði pottþétt dugað sem gott huggunarmeðal. Það eru nokkur agnarsmá, fyrirsjáanleg "nitpick" atriði sem hindra það að hér sé einhver fullkomin kvikmynd í boði, en helvíti hafi það samt hvað The Dark Knight Rises er ofboðslega mikil snilld! Epísk, dramatísk, vönduð, villimannsleg, graníthörð, djörf og viðurstyggilega skemmtileg án þess að tapa flugi eða auganu fyrir þeim fullkomna endi sem er verið að byggja upp. Stundum þarf maður að minna sjálfan sig á það að þetta er fyrst og fremst Batman-mynd, vegna þess að hér á yfirborðinu sé ég aðallega stríðs(glæpa)mynd á Óskarskalíberi. Leikarar og persónur taka allan forgrunn en sprengingar, eltingarleikir og skikkjuklædd hetja stígur síðan inn með dýrðindis sjónarspili til að auka nördafullnæginguna og launa þolinmæðina fyrir rólegheitunum. Seinustu 30-40 mínúturnar eru algjörlega himneskar. Leikstjórinn hefur aldrei nokkurn tímann gert mann svona agndofa áður.



Myndin er löng, lengi að líða en sýningartíminn vinnur aldrei gegn flæðinu eða innihaldinu. Þetta er alvöru epík með mörgum hápunktum og miklu breiðara sögusviði en í fyrri myndunum. Miðað við persónufjöldann, arkirnar og stærð hasarsena er nóg til að fjalla um á þessum tímaramma og jafnvel gæti sagan auðveldlega þolað meira svigrúm að mínu mati. Ég kalla það nú samt merki um afbragðsþjöppun þegar Nolan færir manni 160 mínútur af stanslausri geðveiki með skipulagðri frásögn (fyrir utan nokkrar lógískar gloppur), en mín vegna mætti þetta vera Gone With the Wind ofurhetjumyndanna án þess að ég hefði kvartað.

Vasaklútar þurfa að vera við hendi. Helst sér sett af þeim fyrir augun. Dramatíkin finnst mér vera eins góð og þú finnur nokkurn tímann í raunverulegri umsátursmynd um Leðurblökumanninn. Viðeigandi æðið fyrir myrkum þemum heldur að sjálfsögðu áfram hjá Nolan og félögum. Eins og margbúið er að stafa út þá var það óttinn sem einkenndi söguna í Batman Begins, kaosið í The Dark Knight og að þessu sinni er það sársaukinn. Grimmd, niðurrif, vonbrigði og örvænting er eldhressa tungan á þessum bæ og er uppbyggingin stórskemmtilega bundin utan um það sem titillinn gefur til kynna. Skiljanlega verður myrkrið hins vegar alltaf dimmara og dimmara með hverri sögu og leiðir það sjálfkrafa til þess að leikararnir fái þyngri og meira krefjandi hlutverk, sömuleiðis þessir í aukahlutverkum. Þetta eru nú samt allt hágæðamenn hér á skjá, frá Christian Bale til Gary OldmanMichael Caine og Morgan Freeman, er ekki einn einasti sem slær feilnótu, en býst heldur enginn við öðru. Nýliðarnir inn í seríuna eru eldsnöggir að koma sér vel fyrir, en Anne Hathaway og klárlega Joseph Gordon-Levitt bera hiklaust af. Ég vil samt sérstaklega gefa Caine hrósið fyrir að hafa lamið mest í hjartað á manni. Heimurinn væri, í fullri alvöru, verri án þessa manns.



Vinkillinn sem Hathaway tekur á Catwoman er ólíkur öllu öðru sem hefur verið kvikmyndað. Hvort sem það á við um teiknimyndablöð, tölvuleiki, bíómyndir eða þætti, þá hef ég séð hana kynþokkafyllri, einfaldlega vegna þess að Nolan hefur hingað til voða kynlaus leikstjóri (án djóks, þessi maður kann aldrei að skjóta eitthvað á sexý hátt) en í staðinn kemur lúmsk persóna með falda dýpt. Þessi saga hefði aldrei gengið upp án hennar og það er einkum athyglisvert að sjá þessa þekktu fígúru án þess að nokkur tenging sé gerð við malandi kisulórur. Levitt er sömuleiðis gerður að ómissandi viðbót og heldur kúlinu sínu eins og ekta nagli. Þetta er einn af þessum leikurum sem getur nánast allt og ómögulegt er að líka illa við.

Stærsta pressan lendir óhjákvæmilega á hinum dúndursvala Tom Hardy, fyrir það eitt að fylgja eftir látnum snillingi sem stal allri seinustu mynd með ódauðlegri túlkun á klassísku illmenni… og sigraði Óskarinn! Hardy gæti leikið símaskrá og staðið sig eins og brillerandi fagmaður og gerir muldrandi steratröllinu Bane afar góð skil. Þetta er krefjandi hlutverk. Mjög svo. Frammistaðan stýrist aðallega af augum hans og ógnandi nærveru og er leiksigurinn að finna í hvoru tveggja. Bane er eldklár leiðtogi sem og óttalaus og þursasterkur hryðjuverkamaður. Hann pælir út flóknar aðgerðir á svipuðu stigi og Jókerinn en er miklu manneskjulegri einstaklingur. Meiri vöðvar, minni sálfræði. Bane er mergjaður skúrkur en við hliðina á Jókernum er augljóst hvor tekur bikarinn. Að bera þá tvo saman er óhjákvæmilegt en pínu ósanngjarnt. Þetta eru gerólíkir gæjar. Gerólíkar myndir, ef út í það er farið.



Af öllum þremur myndunum líst mér best á andrúmsloftið í þessari og er ótrúlega ánægjulegt að sjá hve ólík áferðin er á þeim öllum (brúnn litafilter á fyrstu, bláleit Heat-áhrif í gegnum nr. 2, gráir tónar núna). Það er heldur ekki spurning um að mesta fjörið sé í þessari ef rætt er um ofbeldi og brjálæði á stórum skala. Opnunarsenan setur m.a.s. háan standard fyrir það sem koma skal. Seinni helmingurinn sér í lagi trompar allt sem gerðist í fyrstu myndinni. Hann er það sterkur að exposition gallarnir í fyrstu senunum hverfa hér um bil sporlaust. Andlitið dofnar bara þegar maður sér púðrið sem er lagt í framleiðsluna, ef ekki bara statistafjöldann. Tölvubrellur blandast venjulega gallalaust við öll umhverfi og er ansi erfitt að skáka alvöru, praktískan hasar þar sem pixlar eru í lágmarki og í staðinn notuð vönduð sviðsetning með flottri klippingu og myndatöku. Nolan verður sífellt betri og betri hasarleikstjóri og heldur sig venjulega við eltingarleiki, eyðileggingar og slagsmál af gamla skólanum, en með aukakryddi. Kvikmyndatökumaðurinn Wally Pfister (passið að bera nafnið rétt fram) tekur endalaust við öllum sturluðu áskorunum sem koma frá leikstjóranum. Stór partur af myndinni er skotinn með IMAX-vélum og lítur öll myndin stórkostlega út. Þeir sem vita eitthvað um IMAX-græjur munu dást enn meira að þessu öllu því þeir vita að það er alls ekkert grín að meðhöndla þessar gígantísku vélar.

Nolan hefur heldur ekkert látið alheimsgagnrýnina á gargandi Batman-röddinni böggað sig og hefur lítið kosið að breyta henni hér, en það þýðir náttúrulega bara það að skoðun þín er varla að fara að breytast ef þér fannst hún kjánaleg áður fyrr. Bale geltir enn út úr sér setningar með opinn kjaftinn eins og hann eigi erfitt með að anda út um nefið undir grímunni. Ég býst við að röddin í Bane muni einnig skipta fólki í tvær fylkingar, ekki síst hjá þeim sem horfa á myndina textalausa (eins og ég upphaflega gerði). Hún angraði mig sama og ekkert og þó eitt eða tvö orð hafi stöku sinnum farið framhjá manni er skítlétt að ná samhengi setninga. Ein hugrakkasta ákvörðunin hjá Nolan til þessa er að leyfa illmenni í 250 dollara Hollywood-mynd að tala með slíkum dósahljóm, án þess að hann hljómi of döbbaður. Mér fannst ég samt  stundum skynja einhverja Sean Connery eftirhermu þarna, eða er það bara ég?



Það þýðir samt lítið annað en að vorkenna greyinu sem mun sjá um reboot-ið. Að feta í fótspor Nolans er kröfuharða en fyrir leikstjórann að toppa sig sjálfan. Vörumerkið kemst ekki ofar en þetta í virðingarstigi. Það er bara endalaust hægt að lofa þessa mynd. Afþreyingargildið brestur aldrei, leikararnir gefa sig alla fram, tæknivinnslan er til fyrirmyndar, tónlistin vekur upp annaðhvort gæsahúð eða holdris og bara samsetningin yfir höfuð unnin af ótvíræðri fagmennsku. Á mörgum sviðum er þessi mynd betri en forveri sinn en á öðrum ekki. Gagnslaust er þó að bera bestu einingarnar saman þegar þessi magnaða þrenning er komin í hendurnar í allri sinni dýrð. Og ef The Avengers var sumarbíó eins og það gerist skemmtilegast, þá er The Dark Knight Rises stórmynd eins og ég vil helst hafa þær. Bónerinn rís!


(10/10!!)

 
Stikk:
Höfundur: Tómas Valgeirsson
NÝLEGAR FRÉTTIR
30.09.2014
Fyrsta stiklan úr 'Inherent Vice'
Fyrsta stiklan úr 'Inherent Vice'
Fyrsta stiklan úr nýjustu kvikmynd leikstjórans Paul Thomas Anderson var sett á vefinn rétt í þessu, en leikstjórinn hefur gert myndir á borð við There Will Be Blood og The Master.  Nýjasta myndin ber heitið Inherent Vice og skartar Joaquin Phoenix, Reese Witherspoon og Josh Brolin í aðalhlutverkum. Þar að auki eru Owen Wilson, Benicio Del Toro og Jena Malone...
meira
29.09.2014
Kom til greina sem leikstjóri Star Wars
Kom til greina sem leikstjóri Star Wars
Framleiðslufyrirtækin LucasFilm og Disney leituðu vel og lengi að leikstjóra fyrir sjöundu Star Wars-myndina. Margir komu til greina þar til J.J. Abrams kom til sögunnar og var markmiðið að finna leikstjóra sem gæti blásið nýju lífi í þessa klassísku seríu. Á meðan leitinni stóð var m.a. fengið leikstjórann David Fincher á fund. Fincher hefur gert myndir á...
meira
29.09.2014
Frumsýningargleði Örvarpsins
Frumsýningargleði Örvarpsins
Annað tímabil Örvarpsins hófst nú í vetur og var opnað fyrir umsóknir 2. september s.l. og slær Örvarpið til frumsýningargleði á Stofunni á fimmtudaginn (2. október), kl. 21.00. Örvarpið er örmyndahátíð RÚV á netinu þar sem valin verður ein mynd vikulega inn á hátíðina til birtingar á vefnum, sjá www.ruv.is/orvarpid. 10 myndir verða birtar í heildina...
meira
28.09.2014
Game of Thrones-leikari í Maze Runner 2
Game of Thrones-leikari í Maze Runner 2
Adian Gillen, sem leikur Littlefinger í sjónvarpsþáttunum vinsælu Game of Thrones, hefur verið ráðinn í hlutverk illmennisins í myndinni The Maze Runner: Scorch Trials.  Hún er framhald The Maze Runner sem fór á toppinn yfir aðsóknarmestu myndirnar vestanhafs um síðustu helgi og er byggð á fyrstu bókinni úr þríleik James Dashner. Vegna góðs gengis hennar í...
meira
28.09.2014
Aukning á kvenkyns leikstjórum á Íslandi
Aukning á kvenkyns leikstjórum á Íslandi
Á þriðjudaginn næstkomandi verða sýndar sjö stuttmyndir á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Reykjavík, RIFF. Athygli vekur hversu mikil aukning er á kvenkyns leikstjórum, en konur eru með helminginn af þeim myndum sem sýndar eru í íslenska stuttmyndapakkanum á hátíðinni. ,,Kvenfyrirmyndir í kvikmyndagerð eru mikilvægar og þeim er að fjölga með velgengni...
meira
27.09.2014
Denzel í dúndurformi
Denzel í dúndurformi
Nýjasta mynd Denzel Washington, The Equilizer, sem frumsýnd var í Bandaríkjunum nú um helgina, og hér á Íslandi einnig, gerði sér lítið fyrir og sigldi beint í toppsæti bandaríska aðsóknarlistans eftir fyrsta dag í sýningum í Bandaríkjunum. Á hæla hennar koma tvær myndir nokkurn veginn jafnar;  toppmynd síðustu helgar, The Maze Runner, og síðan The Boxtrolls. Í...
meira
27.09.2014
Tarantino tekur í True Grit umhverfi
Tarantino tekur í True Grit umhverfi
Eins og aðdáendur bandaríska kvikmyndaleikstjórans Quentin Tarantino vita, þá hefur hann haft í nógu að snúast á árinu, en hann hóf vinnu við nýjustu mynd sína The Hateful Eight á þessu ári.  Á tímabili hugleiddi Íslandsvinurinn að hætta alfarið við verkefnið þegar handritinu var lekið á netið, en hætti svo við það og ætlar nú að frumsýna myndina á...
meira
27.09.2014
Afinn lofaður í Moggadómi
Afinn lofaður í Moggadómi
Ný íslensk kvikmynd Afinn, eftir Bjarna Hauk Þórsson, sem frumsýnd var fyrr í vikunni, fær góða dóma í Morgunblaðinu í dag. Í myndinni, sem byggist á samnefndu leikriti, er sagt frá Guðjóni, sem Sigurður Sigurjónsson leikur, sem lifað hefur öruggu lífi, menntast, kvænst og átt börn, verið í góðri vinnu og átt almennt gott líf. En þegar eftirlaunaaldur blasir...
meira
27.09.2014
Íslenskar stuttmyndir í brennidepli
Íslenskar stuttmyndir í brennidepli
Fimm íslenskar stuttmyndir voru sýndar fyrir fullum sal í Tjarnarbíó á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Reykjavík í kvöld. Alls verða 20 innlendar stuttmyndir sýndar á hátíðinni í þremur lotum. Athygli vakti að kvenkyns leikstjórar voru í meirihluta og var alls þremur myndum af fimm leikstýrt af konum í fyrstu lotu. Fyrsta myndin sem sýnd var ber heitið...
meira
26.09.2014
Starandi brosandi Star Wars fólk
Starandi brosandi Star Wars fólk
Flestir eru sammála um að Stjörnustríð, eða Star Wars, sé tímalaus klassík. Sömuleiðis kannast allir við Star Wars lagið eftir John Williams, sem sömuleiðis er fyrir löngu orðið sígilt. En hvað gerist þegar þetta tvennt er aðskilið? Eins og sést í myndbandinu hér fyrir neðan þá breytist andrúmsloftið talsvert mikið og fer úr því að vera talsvert alvarlegt...
meira