20. júlí 2012 21:51 | Tómas Valgeirsson
Magnaður endir á framúrskarandi þríleik!
Ég er eiginlega orðinn hálfþreyttur á því hvað Christopher Nolan er mikill snillingur. Það er bara takmarkað hversu oft er hægt að hrósa einum leikstjóra stíft með svona stuttu og reglulegu millibili. Sterku lýsingarorðin eru öll að klárast, nema ég snúi mér að öðru tungumáli. Þetta er nefnilega ekki lengur spurning um hæfileika eða heppni hvað hans frammistöðu varðar og ég myndi segja fólki að toga vaxlitina út úr eyranu á sér ef það ætlar að mótmæla því að þetta er ein stærsta gersemin á markaðinum í dag; nördagull, ofurheili, frumkvöðull og guðatákn í augum þeirra sem þreytast fyrr á heilalausu bíóléttmeti. Þegar maður er kominn með fleiri en þrjú meistaraverk á ferilskránna sína, sem gerð eru á rúmum áratugi, þá breytast ákveðnir stimplar úr smekksatriðum meirihlutans í beinharðar staðreyndir. Bane-harðar!

Það að ná að flytja svona goðsagnarkennda myndasöguhetju í svona (mestmegnis) raunsæjan, grimman, spennandi og metnaðarfullan bíóheim með sérstakt tillit til persónusköpunar og handrits (og að geta síðan týnt inn magnaðar hasarsenur sem deyfa á manni kjálkann) er ólýsanlegt afrek í sjálfu sér. Afrek fyrir hugmyndaríkan og snjallan fagmann, hans kraftmikla teymi og lostæti fyrir bæði myndasögu- og kvikmyndaunnendur. Nolan hefur tekist að búa til Godfather-útgáfuna af Batman-seríu, nema í þessu tilfelli er lokamyndin langt frá því að vera sú sísta og ef satt skal segja er þetta einn flottasti þríleikur sem hefur verið púslaður saman síðan á dögum Hringadróttinssögunnar eða Three Colors eftir Kieslowski.



Upphitunarmynd eins og Batman Begins, sem er langt frá því að vera eitthvað stórvirki, er léttilega á pari með bestu SupermanX-Men- eða Spider-Man-myndunum. Árið 2005 var ég reiðubúinn að sætta mig við það að betri Batman-mynd væri varla hægt að biðja um, ómeðvitaður um þessa fyrirtaks uppstillingu sem hún á endanum varð að. The Dark Knight kom síðan, sá og sigraði heiminn, froðufelldi gómanna á gagnrýnendum og áhorfendum um allan heim, en það segir sig líka sjálft því hún er svo stórkostleg og klikkaðslega frábær út á alla kanta að það nær engri átt. Leikstjórinn (og bróðir hans, sem sér um handritið með honum) hefur greinilega þurft að svitna mörgum lítrum og rembast með sjáanlegar æðar til geta skapað framhaldsmynd sem er verðugur arftaki seinustu myndar sem og passlegur endir á þennan sjálfskipaða þríleik.

Ég hefði svosem fyrirgefið Nolan fyrir að valda smávegis vonbrigðum hér, ef svo væri raunin.Inception hefði pottþétt dugað sem gott huggunarmeðal. Það eru nokkur agnarsmá, fyrirsjáanleg "nitpick" atriði sem hindra það að hér sé einhver fullkomin kvikmynd í boði, en helvíti hafi það samt hvað The Dark Knight Rises er ofboðslega mikil snilld! Epísk, dramatísk, vönduð, villimannsleg, graníthörð, djörf og viðurstyggilega skemmtileg án þess að tapa flugi eða auganu fyrir þeim fullkomna endi sem er verið að byggja upp. Stundum þarf maður að minna sjálfan sig á það að þetta er fyrst og fremst Batman-mynd, vegna þess að hér á yfirborðinu sé ég aðallega stríðs(glæpa)mynd á Óskarskalíberi. Leikarar og persónur taka allan forgrunn en sprengingar, eltingarleikir og skikkjuklædd hetja stígur síðan inn með dýrðindis sjónarspili til að auka nördafullnæginguna og launa þolinmæðina fyrir rólegheitunum. Seinustu 30-40 mínúturnar eru algjörlega himneskar. Leikstjórinn hefur aldrei nokkurn tímann gert mann svona agndofa áður.



Myndin er löng, lengi að líða en sýningartíminn vinnur aldrei gegn flæðinu eða innihaldinu. Þetta er alvöru epík með mörgum hápunktum og miklu breiðara sögusviði en í fyrri myndunum. Miðað við persónufjöldann, arkirnar og stærð hasarsena er nóg til að fjalla um á þessum tímaramma og jafnvel gæti sagan auðveldlega þolað meira svigrúm að mínu mati. Ég kalla það nú samt merki um afbragðsþjöppun þegar Nolan færir manni 160 mínútur af stanslausri geðveiki með skipulagðri frásögn (fyrir utan nokkrar lógískar gloppur), en mín vegna mætti þetta vera Gone With the Wind ofurhetjumyndanna án þess að ég hefði kvartað.

Vasaklútar þurfa að vera við hendi. Helst sér sett af þeim fyrir augun. Dramatíkin finnst mér vera eins góð og þú finnur nokkurn tímann í raunverulegri umsátursmynd um Leðurblökumanninn. Viðeigandi æðið fyrir myrkum þemum heldur að sjálfsögðu áfram hjá Nolan og félögum. Eins og margbúið er að stafa út þá var það óttinn sem einkenndi söguna í Batman Begins, kaosið í The Dark Knight og að þessu sinni er það sársaukinn. Grimmd, niðurrif, vonbrigði og örvænting er eldhressa tungan á þessum bæ og er uppbyggingin stórskemmtilega bundin utan um það sem titillinn gefur til kynna. Skiljanlega verður myrkrið hins vegar alltaf dimmara og dimmara með hverri sögu og leiðir það sjálfkrafa til þess að leikararnir fái þyngri og meira krefjandi hlutverk, sömuleiðis þessir í aukahlutverkum. Þetta eru nú samt allt hágæðamenn hér á skjá, frá Christian Bale til Gary OldmanMichael Caine og Morgan Freeman, er ekki einn einasti sem slær feilnótu, en býst heldur enginn við öðru. Nýliðarnir inn í seríuna eru eldsnöggir að koma sér vel fyrir, en Anne Hathaway og klárlega Joseph Gordon-Levitt bera hiklaust af. Ég vil samt sérstaklega gefa Caine hrósið fyrir að hafa lamið mest í hjartað á manni. Heimurinn væri, í fullri alvöru, verri án þessa manns.



Vinkillinn sem Hathaway tekur á Catwoman er ólíkur öllu öðru sem hefur verið kvikmyndað. Hvort sem það á við um teiknimyndablöð, tölvuleiki, bíómyndir eða þætti, þá hef ég séð hana kynþokkafyllri, einfaldlega vegna þess að Nolan hefur hingað til voða kynlaus leikstjóri (án djóks, þessi maður kann aldrei að skjóta eitthvað á sexý hátt) en í staðinn kemur lúmsk persóna með falda dýpt. Þessi saga hefði aldrei gengið upp án hennar og það er einkum athyglisvert að sjá þessa þekktu fígúru án þess að nokkur tenging sé gerð við malandi kisulórur. Levitt er sömuleiðis gerður að ómissandi viðbót og heldur kúlinu sínu eins og ekta nagli. Þetta er einn af þessum leikurum sem getur nánast allt og ómögulegt er að líka illa við.

Stærsta pressan lendir óhjákvæmilega á hinum dúndursvala Tom Hardy, fyrir það eitt að fylgja eftir látnum snillingi sem stal allri seinustu mynd með ódauðlegri túlkun á klassísku illmenni… og sigraði Óskarinn! Hardy gæti leikið símaskrá og staðið sig eins og brillerandi fagmaður og gerir muldrandi steratröllinu Bane afar góð skil. Þetta er krefjandi hlutverk. Mjög svo. Frammistaðan stýrist aðallega af augum hans og ógnandi nærveru og er leiksigurinn að finna í hvoru tveggja. Bane er eldklár leiðtogi sem og óttalaus og þursasterkur hryðjuverkamaður. Hann pælir út flóknar aðgerðir á svipuðu stigi og Jókerinn en er miklu manneskjulegri einstaklingur. Meiri vöðvar, minni sálfræði. Bane er mergjaður skúrkur en við hliðina á Jókernum er augljóst hvor tekur bikarinn. Að bera þá tvo saman er óhjákvæmilegt en pínu ósanngjarnt. Þetta eru gerólíkir gæjar. Gerólíkar myndir, ef út í það er farið.



Af öllum þremur myndunum líst mér best á andrúmsloftið í þessari og er ótrúlega ánægjulegt að sjá hve ólík áferðin er á þeim öllum (brúnn litafilter á fyrstu, bláleit Heat-áhrif í gegnum nr. 2, gráir tónar núna). Það er heldur ekki spurning um að mesta fjörið sé í þessari ef rætt er um ofbeldi og brjálæði á stórum skala. Opnunarsenan setur m.a.s. háan standard fyrir það sem koma skal. Seinni helmingurinn sér í lagi trompar allt sem gerðist í fyrstu myndinni. Hann er það sterkur að exposition gallarnir í fyrstu senunum hverfa hér um bil sporlaust. Andlitið dofnar bara þegar maður sér púðrið sem er lagt í framleiðsluna, ef ekki bara statistafjöldann. Tölvubrellur blandast venjulega gallalaust við öll umhverfi og er ansi erfitt að skáka alvöru, praktískan hasar þar sem pixlar eru í lágmarki og í staðinn notuð vönduð sviðsetning með flottri klippingu og myndatöku. Nolan verður sífellt betri og betri hasarleikstjóri og heldur sig venjulega við eltingarleiki, eyðileggingar og slagsmál af gamla skólanum, en með aukakryddi. Kvikmyndatökumaðurinn Wally Pfister (passið að bera nafnið rétt fram) tekur endalaust við öllum sturluðu áskorunum sem koma frá leikstjóranum. Stór partur af myndinni er skotinn með IMAX-vélum og lítur öll myndin stórkostlega út. Þeir sem vita eitthvað um IMAX-græjur munu dást enn meira að þessu öllu því þeir vita að það er alls ekkert grín að meðhöndla þessar gígantísku vélar.

Nolan hefur heldur ekkert látið alheimsgagnrýnina á gargandi Batman-röddinni böggað sig og hefur lítið kosið að breyta henni hér, en það þýðir náttúrulega bara það að skoðun þín er varla að fara að breytast ef þér fannst hún kjánaleg áður fyrr. Bale geltir enn út úr sér setningar með opinn kjaftinn eins og hann eigi erfitt með að anda út um nefið undir grímunni. Ég býst við að röddin í Bane muni einnig skipta fólki í tvær fylkingar, ekki síst hjá þeim sem horfa á myndina textalausa (eins og ég upphaflega gerði). Hún angraði mig sama og ekkert og þó eitt eða tvö orð hafi stöku sinnum farið framhjá manni er skítlétt að ná samhengi setninga. Ein hugrakkasta ákvörðunin hjá Nolan til þessa er að leyfa illmenni í 250 dollara Hollywood-mynd að tala með slíkum dósahljóm, án þess að hann hljómi of döbbaður. Mér fannst ég samt  stundum skynja einhverja Sean Connery eftirhermu þarna, eða er það bara ég?



Það þýðir samt lítið annað en að vorkenna greyinu sem mun sjá um reboot-ið. Að feta í fótspor Nolans er kröfuharða en fyrir leikstjórann að toppa sig sjálfan. Vörumerkið kemst ekki ofar en þetta í virðingarstigi. Það er bara endalaust hægt að lofa þessa mynd. Afþreyingargildið brestur aldrei, leikararnir gefa sig alla fram, tæknivinnslan er til fyrirmyndar, tónlistin vekur upp annaðhvort gæsahúð eða holdris og bara samsetningin yfir höfuð unnin af ótvíræðri fagmennsku. Á mörgum sviðum er þessi mynd betri en forveri sinn en á öðrum ekki. Gagnslaust er þó að bera bestu einingarnar saman þegar þessi magnaða þrenning er komin í hendurnar í allri sinni dýrð. Og ef The Avengers var sumarbíó eins og það gerist skemmtilegast, þá er The Dark Knight Rises stórmynd eins og ég vil helst hafa þær. Bónerinn rís!


(10/10!!)

 
Stikk:
Höfundur: Tómas Valgeirsson
NÝLEGAR FRÉTTIR
26.09.2016
Bridget og barnið vinsælust
Bridget og barnið vinsælust
Þriðja myndin um Bridget Jones, Bridget Jones´s Baby, var langvinsælasta bíómyndin á Íslandi nú um helgina, enda er myndin bráðfyndin. Bridget er nú einhleyp og sefur hjá tveimur mönnum með stuttu millibili, gamla kærastanum Mark Darcy og bandarískum netmilljarðamæringi. Hún verður ófrísk í kjölfarið, og nú veit hún ekki hvor þeirra er faðirinn. Önnur...
meira
26.09.2016
Dóttir Magnum orðin spæjari
Dóttir Magnum orðin spæjari
Aðdáendur hins fjallmyndarlega einkaspæjara Magnum P.I., sem Tom Selleck lék í geysivinsælum samnefndum sjónvarpsþáttum á níunda áratug síðustu aldar, geta nú tekið gleði sína á ný, þar sem von er á framhaldi af þáttunum. Nú er það hinsvegar ekki Magnum sjálfur sem er aðalpersónan, heldur dóttir hans, Lily  "Tommy" Magnum, sem snýr heim til Hawaii og tekur...
meira
25.09.2016
Einn vinsælasti vestri allra tíma
Einn vinsælasti vestri allra tíma
Hin stjörnum prýdda The Magnificent Seven, eftir Antonine Fuqua, þaut á topp bandaríska bíóaðsóknarlistans nú um helgina og þénaði áætlaðar 35 milljónir Bandaríkjadala fyrir helgina alla. Þetta þýðir að myndin er einn tekjuhæsti vestrinn á frumsýningarhelgi í Bandaríkjunum frá upphafi, þegar ekki er tekið tillit til verðbólgu. Spár gáfu von um...
meira
25.09.2016
Spider Man leikari látinn
Spider Man leikari látinn
Bill Nunn, sem var best þekktur fyrir hlutverk sitt sem Radio Raheem í tvöfaldri Óskarstilnefndri mynd Spike Lee frá árinu 1989, Do the Right Thing, er látinn, 62 ára að aldri. Hann hafði barist við krabbamein. Það var Lee sem sagði fyrst frá andlátinu í Instagram færslu: "Radio Raheem er nú farinn. Hann mun alltaf berjast gegn yfirvaldinu," skrifaði Lee. "Megi Guð...
meira
24.09.2016
Undrandi á tennismynd Sverris og LaBeauf
Undrandi á tennismynd Sverris og LaBeauf
Bandaríska tennisstjarnan John McEnroe, sem vann á sínum tíma sjö stórmót í tennis, er undrandi yfir nýrri ævisögulegri bíómynd, Borg vs McEnroe,  sem verið er að gera um viðureignir hans og sænska tennisleikarans Björn Borg, á ofanverðum áttunda áratug síðustu aldar og snemma á þeim níunda. Í myndinni, sem er nú þegar í tökum, fer Shia LaBeauf með...
meira
24.09.2016
Heyrnarlausir fengu engan texta
Heyrnarlausir fengu engan texta
Heyrnarlausir kvikmyndahúsagestir í Bretlandi þurftu að sætta sig við að éta það sem úti frýs eftir að enginn texti var í boði fyrir þá á sérstakri sýningu á gamanmyndinni Bridget Jones's Baby fyrir heyrnarlausa, sem þeir höfðu borgað sig inn á. Ekki skánaði það þegar einn sýningargestur fór að kvarta þegar 25 mínútur voru liðnar af myndinni,...
meira
23.09.2016
Myrtu 32 sjómenn á Íslandi
Myrtu 32 sjómenn á Íslandi
Tvær kvikmyndir sem fjalla um Baskavígin verða sýndar í flokknum Ísland í brennidepli á Alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Reykjavík, sem hefst í næstu viku. Í báðum myndum er hinum þekkta viðburði í íslenskri sögu gerð skil, þegar hópur baskneskra sjómanna var grimmilega myrtur hér á landi fyrir rétt rúmum fjögur hundruð árum síðan. Myndirnar eru...
meira
23.09.2016
Kennarar í slag eftir skóla
Kennarar í slag eftir skóla
Það er nokkuð óvenjuleg hugmynd að gera gamanmynd um tvo kennara í slagsmálum, upp á líf og dauða að því er maður gæti haldið, úti á skólalóð að skóladegi loknum, en þetta er einmitt söguþráðurinn í myndinni Fist Fight, eða Barist með berum hnefum, í lauslegri þýðingu, þó að svo virðist sem meira en bara hnefarnir verði notaðir í slagnum ... Ice...
meira
23.09.2016
Fyrsta framhaldsmynd Denzel að veruleika
Fyrsta framhaldsmynd Denzel að veruleika
Þó að stórleikarinn Denzel Washington hafi leikið í meira en 50 bíómyndum á ferlinum, sem spannar um þrjá áratugi, þá hefur hann aldrei leikið í framhaldsmynd. Nú er hinsvegar að verða breyting þar á. Leikarinn hefur nú skrifað opinberlega undir samning um að leika í framhaldi myndarinnar The Equalizer frá árinu 2014, sem var kvikmyndagerð leikstjórans...
meira
22.09.2016
Farið yfir feril Curtis Hanson
Farið yfir feril Curtis Hanson
Curtis Hanson, leikstjóri mynda á borð við L.A. Confidential og 8 Mile, fannst látinn á heimili sínu í Los Angeles á þriðjudaginn, 71 árs gamall.  Blaðamaður Variety hefur skrifað grein um Hanson, sem vann Óskarsverðlaunin fyrir handrit sitt að L.A. Confidential. Þar segir meðal annars að hann hafi orðið betri með aldrinum, sem sé sjaldgæft á meðal leikstjóra. Einnig...
meira