20. júlí 2012 21:37 | Tómas Valgeirsson
Endurlit: The Dark Knight
Jahá! Talandi um að "levela upp" mynd sem var þegar býsna kjörkuð og setti alveg nýjan standard fyrir það sem myndasögukvikmyndir gætu orðið ef snjallir, hugmyndaríkir fagmenn fá að leika sér með þekktan efnivið. Flestir kvikmyndagerðarmenn yrðu satt að segja bara nokkuð sáttir með að hafa flotta mynd á ferilskránni eins og Batman Begins, en The Dark Knight er ekki lengi að senda út þau skilaboð að sú mynd var bara upphitunin að einhverju miklu, miklu betra og bitastæðara.

Á þessu stigi get ég ekki annað en vorkennt þeim Tim Burton og Joel Schumacher. Eftir að virðulegi Bretinn hann Christopher Nolan (sá allra skarpasti í Hollywood-stórmyndum í dag) steig fram með sína eigin útgáfu af Leðurblökumanninum breyttist gjörsamlega allt til hins betra. Þurrkaði hann hér um bil fyrri myndirnar út af korti kvikmyndasögunnar með því að kaffæra þeim duglega ofan í sand og traðka ofan á þær með bros á vör. Fyrst með stolti og sjálfsöryggi árið 2005 og síðan með krafti og hreinum meistaratöktum þremur árum seinna.

Stór hluti af fólki í heiminum er einfaldlega morandi í heimskingjum og það útskýrir af hverju svona stórsnjallar blockbuster-myndir eru annaðhvort sjaldséðar eða í útrýmingarhættu. Sem kvikmyndaáhugamaður hoppa ég hreinlega hæð mína - frussandi úr gleði - þegar einhverjum tekst að búa til ótrúlega vandaða (hasarblaða)kvikmynd sem bæði krefst heilabrota og rokkar í skemmtanagildi. Ansi oft er reynt að forðast það að troða fullmiklu innihaldi í bíómyndir sem  gefnar eru út á sumartíma því það venjulega þýðir að megnið af áhorfendum heimsins munu detta út úr henni - ekki síst allir krakkarnir sem koma bara til að sjá yfirdrifinn hetjuhasar. Ég get ekki annað en elskað það að búa í heimi þar sem til eru ofurhetjumyndir sem börnin fíla en fullorðnir dýrka.

Sem betur fer margborgaði það sig fyrir Nolan að endurræsa goðsögnina með Batman Begins þar sem tekin var ágætis áhætta að einblína á sálfræðitengdar þemur, trúverðuga persónusköpun og drungalegan en óvenjulega raunsæjan tón. Velgengni þessarar óvæntu perlu leiddi til þess að framleiðendur leyfðu Nolan að þrepa sig upp á harðara og meira spennandi stig. Hefðbundna upphafssagan er búin og uppstillingarnar flestar að baki líka, sem gaf leikstjóranum hið ómetanlega tækifæri til þess að gera hvað sem honum sýndist með framhaldið. Helst eitthvað sem brýtur reglurnar og þá með stæl og ánægju.

Í lokin á seinustu mynd talar töffarinn Jim Gordon um stigmögnun ("escalation") í glæpaheiminum sem óhjákvæmilegar afleiðingar þess að myrki riddarinn steig fram og ögraði óvinum sínum. Alltaf þegar ég sé þessa senu hugsa ég að þarna er Nolan í rauninni að lofa áhorfendum að næsti skammtur verði stærri, erfiðari og hugsanlega miklu kaotískari. Stigmögnun er einmitt eitt af því sem Nolan leggur mikla áherslu á og stækkar hann sjóndeildarhringinn alveg umtalsvert. Handritið er t.a.m. breiðara og ófyrirsjáanlegra, söguþráðurinn töluvert þyngri, sálfræðiflækjurnar dýpri, siðfræðin athyglisverðari, hasarinn öflugri, búningurinn praktískari og Batman-röddin örlítið ýktari. Þetta síðastnefnda ætti nú reyndar að hafa skaðlegri áhrif á heildarmyndina en með svona ákaflega aðlaðandi leikhópi af vönum mönnum ásamt öruggri leikstjórn, óaðfinnanlegu meðlæti (þ.e. kvikmyndataka, tónlist, klipping o.fl.) og bíóillmenni sem á erindi í margar ólíkar sögubækur umturnast þessi litla glæpaepík í útpælt meistaraverk.



Það er hálfskrítið að segja það miðað við að hér sé um sama kvikmyndagerðarmann að ræða, en fyrir utan Inception (2010) myndi ég segja að The Dark Knight væri besta og hugrakkasta Hollywood-stórmynd sem ég hef séð síðan fyrsta Matrix-myndin var og hét. Hún er allt það sem mörgum, mörgum öðrum myndasögumyndum langar til að vera. Meira að segja myndir sem tilheyra ekki geiranum vildu óska að þær væru svona góðar. Nolan-unnendur eru reyndar alveg meðvitaðir um að þegar hann leggur sig allan fram, þá er erfitt að mótmæla því hversu gríðarlega vandaður og kærkominn afraksturinn er. Hann veit hvernig skal búa til gott bíó sem hefur stöðugan púls og tvísýna framkomu. Ef þú ert t.d. kvikmyndaunnandi er yfirleitt í boði alls konar hlaðborð af symbolisma, dýpt og spurningum sem vakna upp um leið og þær eru fundnar. Hins vegar (og þetta á sérstaklega við um Batman-myndirnar) er líka hægt að halla sér bara aftur og njóta háværrar afþreyingar ef hugarfarið er þeim megin sem spennufíkillinn er.

Sem fyrr fara engir eðalleikarar til spillis (nema, jú, kannski Cillian Murphy - sem er aftur bara settur á bið, vona ég!). Allir eru upp á sitt besta og meira til, enda býður grafalvarlega handritið upp á margs konar dramasveiflur. Christian Bale er ekki eins mikið í forgrunni hér og í fyrri myndinni en hlutverkið er engu að síður orðið kröfuharðara um leið og tilfinningalega kaosið hrekkur í gang. Bruce Wayne hefur sjaldan verið eins þjáður í bíómynd áður og Batman aldrei verið reiðari. Aukaleikarar gerast heldur ekki betri og er aldrei nokkurn tímann hægt að segja eitthvað slæmt um snillinga eins og Gary Oldman, Michael Caine og Morgan Freeman. Þeirra nærvera undirstrikar það aðeins að hér er miklu meira en bara einhver týpísk ofurhetjumynd á ferðinni og styðja þeir fullkomlega við yngra liðið í burðarrullunum. Maggie Gyllenhaal fær það erfiða verkefni að sannfæra áhorfandann um að hún sé sama persóna og Katie Holmes lék og fer hún létt með það, fyrst og fremst vegna þess að hlutverkið er betur skrifað að þessu sinni og Gyllenhaal gæti leikið betur í svefni heldur en Holmes á sínum fínasta degi. Ég veit ekki hvort þetta hafi verið meðvituð ákvörðun eða ekki, en Nolan útrýmdi þarna, með einni leikaraskiptingu, einum veikasta punktinum úr Batman Begins.

Batman tók sviðsljósið í fyrri myndinni en deilir því að þessu sinni með Jókernum og Harvey Dent. Tengsl þessara þriggja og samspil er nákvæmlega það sem drífur söguna áfram og gerir hana athyglisverða. Á einum endanum er Batman, sem er tákn um reglu og réttlæti. Dent er í miðjunni og spilar með áhættu (eða mótar sína eigin gæfu, eins og hann orðar það) og lengst á öfugum endanum á móti blökunni er Jókerinn, sem trúir ekki á neitt annað en stjórnleysi og skepnuskap. Hans markmið snýst um það að hvolfa öllu því sem hinir tveir berjast fyrir og gera persónulegu líf þeirra að algjöru helvíti með því að þrýsta á réttu hnappanna. Það sem hræðir mann mest við Jókerinn er í rauninni hversu skarpur hann er og hve útpæld plönin hans eru, sem er kaldhæðnislegt þar sem hans markmið er að pissa á heiminn og valda anarkisma. Ein af traustari fléttum sögunnar (og þær eru alveg nokkrar…) er einmitt sú fyrirsjáanlegasta, þegar líf Dents tekur U-beygju og þá skyndilega farinn að snúast gegn því góða. Ekki er það á hverjum degi þar sem maður sér svona glæsilega útbúinn grískan harmleik, með fullt af sprengjum!



Það er sjálfsagður hlutur að segja að öll myndin sé í höndum Jókersins vegna þess að fyrst og fremst snýst öll sagan í kringum hann. Jókerinn hefur áhrif á líf hverrar persónu í myndinni því hann hefur fingur sína í nákvæmlega öllum skaða sem á sér stað. Prófíllinn hans er svo skuggalegur en í senn sterkur að það hefði aldrei komið til greina fyrir neinn leikara að vera annað en framúrskarandi í fimmta veldi. Dauði Heaths Ledger var nógu sorglegur þegar maður leit á hann sem ástralska sjarmörinn, en þegar maður sá fyrst hvað þessi leikari hnoðaði úr Jókernum langaði mann til að grenja eins og Ennis Del Mar gerði. Æ, þið vitið, þegar hann faðmaði gallajakkann hans Jack Twist. Svo sannarlega tókst Ledger að sýna þessum karakter fullkomið réttlæti og hér um bil stroka út þá staðreynd að Jack Nicholson var talinn eiga leiksigur í fyrstu Burton-myndinni. Nicholson var reyndar góður, en allt öðruvísi og skrípalegri. Þessi er dularfyllri, skemmdari, klárari og klikkaðri. Besta illmenni síðasta áratugar í bandarískri bíómynd. Klárt mál. Mér finnst samt örlítið leiðinlegt hvað Ledger skyggir mikið á Aaron Eckhart sem Dent. Hann er sjálfur að gefa sig allan fram í fjölbreyttustu rullunni. Yndislegur leikari og hefur aldrei verið betri en hér. Ekki hingað til að minnsta kosti.



Nolan var aldeilis ekki að djóka með það þegar hann sagðist ætla að búa til Batman-útgáfuna af löggu-og-bófa-klassíkinni Heat, því hann nær töktunum alveg dásamlega; tónalega, efnislega og útlitslega séð. Uppbyggingin og persónulega spennan sem myndast á milli vondu og góðu karlanna er eitt af mörgu sem myndirnar eiga sameiginlegt (og sakar ekki að hafa eitt stykki William Fichtner þarna inni sem lítið lukkudýr). Bankaránið í byrjuninni lyktar hvað mest af Heat, á góðan hátt, en burtséð frá því er varla hægt að biðja um safaríkari haug af frábærum atriðum. Kaflinn í lokin með ferjunum tveimur finnst mér nánast eiga að vera kenndur í siðfræðitímum og yfirheyrslusenan ein og sér er sterkari en megnið af því sem kom í bíó árið 2008. Stórkostlega leikin, snilldarlega byggð upp, taugatrekkjandi, argandi af sársauka, pirringi, reiði og fullkomin yfirlýsing á það hversu óútreiknanlegur og kexruglaður Jókerinn er. Hann er endalaust alltaf einu skrefi á undan öllum, sem - ef eitthvað - gerir geðveikina í honum óhugnanlegri.

Ég mun samt aldrei skilja af hverju Batman gargar með guðaröddinni sinni fyrir framan karaktera sem vita fullvel hver hann er undir grímunni. Umræðan um þessa blessuðu rödd er gjörsamlega endalaus, en því miður af gildri ástæðu. Á vissum tímapunktum er maður nálægt því að dragast jafnvel út úr heilum senum bara vegna þess að hetjan strekkir svo harkalega á röddböndunum (og hljómar nokkrum sinnum eins og hann sé nefmæltur og með örlítið kvef) að orðið "paródía" svífur stundum í kringum kollinn. En aðeins vegna þess að línurnar hans eru yfirleitt nógu sterkar og leikstjórnin svo sjálfsörugg tekst að draga mann aftur inn í þessi móment.

The Dark Knight er einfaldlega bara fyrirtaks Batman-mynd fyrir fullorðna en fyrst og fremst brilliant glæpamynd sem heldur mögnuðu flugi í tvo og hálfan tíma. Engin sena er dauð eða tilgangslaus, þróun karaktera alltaf í fyrirrúmi og bilaðslega skemmtilega ofbeldið sýnir sig aldrei án þess að plottið kalli á það. Fram að þessum punkti hafði maður fengið að sjá vandlega inn í heilabúið hjá Nolan en The Dark Knight undirstrikaði bæði það sem maður þegar vissi um gáfurnar hans og frontaði þessar svakalega flottu hreðjar sem lafa svo glæsilega á milli lappanna á honum. Ég verð samt hissa ef honum tekst einhvern tímann að toppa Memento. Ég gæti allavega þurft að versla mér ný nærföt ef sá dagur kemur.


(10/10!!)


 
Stikk:
Höfundur: Tómas Valgeirsson
NÝLEGAR FRÉTTIR
25.10.2014
Yfirgefin börn í yfirgefnu húsi
Yfirgefin börn í yfirgefnu húsi
Fyrsta stiklan úr hrollvekjunni The Woman In Black: Angel of Death var opinberuð fyrir skömmu. Myndin er sjálfstætt framhald af mynd í leikstjórn James Watkins, með Daniel Radcliffe í aðalhlutverki, frá árinu 2012. Að þessu sinni leikstýrir John Harper mynd um yfirgefin börn í seinni heimstyrjöldinni sem eru flutt í yfirgefið hús ásamt umsjónarfólki fjarri mannabyggðum....
meira
24.10.2014
Fyrsta stiklan úr Avengers: Age of Ultron
Fyrsta stiklan úr Avengers: Age of Ultron
Fyrsta stiklan úr Avengers: Age of Ultron var opinberuð rétt í þessu. Myndinni er leikstýrt af Joss Whedon og verður frumsýnd 1. maí, 2015. Myndin er önnur í röðinni í The Avengers seríunni, en fyrri myndin sló öll aðsóknarmet þegar hún var frumsýnd á síðasta ári. Í Marvel teiknimyndasögunum er Ultron sköpunarverk vísindamannsins Hank Pym, öðru nafni...
meira
23.10.2014
Ártún vann Gullna Skjöldinn
Ártún vann Gullna Skjöldinn
Ártún, stuttmynd undir leikstjórn Guðmundar Arnars Guðmundssonar, hefur verið valin besta leikna stuttmyndin á alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Chicago og hlaut að launum verðlaunagripinn Gullna Skjöldinn (e. the Gold Plaque). Þetta kemur fram í fréttatilkynningu frá Kvikmyndamiðstöð Íslands. Ártún hefur þegar verið boðið til þátttöku á fjölda erlendra...
meira
23.10.2014
Bale leikur Jobs
Bale leikur Jobs
Leikarinn Christian Bale mun fara með hlutverk stofnanda Apple, Steve Jobs, í nýrri kvikmynd um líf hans. Handritshöfundur myndarinnar, Aaron Sorkin, staðfesti þetta fyrir skömmu í viðtali við Bloomberg Television. Sorkin hefur m.a. skrifað myndina The Social Network um stofnanda Facebook, Mark Zuckerberg. ,,Við þurfum besta leikarann í hlutverkið og það er Chris Bale. Hann...
meira
22.10.2014
Rússneskir kvikmyndadagar í Bíó Paradís
Rússneskir kvikmyndadagar í Bíó Paradís
Rússneskir kvikmyndadagar verða haldnir í fyrsta skipti í Bíó Paradís 23.-27 október í samstarfi við Sendiráð rússneska sambandsríkisins á Íslandi. Myndirnar verða sýndar á rússnesku með enskum texta utan kvikmyndarinnar Leviathan sem sýnd er með íslenskum texta. Frítt er inn á opnunarmyndina, Leviathan, þann 23. október kl 18:00. Myndin hefur vakið gríðarlega...
meira
22.10.2014
Flugfélag Nýja Sjálands flýgur með þig til Miðgarðs
Flugfélag Nýja Sjálands flýgur með þig til Miðgarðs
Nýtt öryggismyndband flugfélags Nýja Sjálands er fremur óvenjulegt. Myndbandið fer frumlegar leiðir og fær m.a. til sín nokkra úr leikarahóp Hobbitans og Hringadróttinssögu, þar á meðal Elijah Wood, til þess að leika í myndbandinu. Eins og flestir vita þá hafa báðir þríleikir Peter Jacksons um sögur J.R.R Tolkien verið myndaðir á Nýja Sjálandi. Ferðamálaráð...
meira
22.10.2014
Kvikmyndaverin forðast Reeves
Kvikmyndaverin forðast Reeves
Bandaríski leikarinn Keanu Reeves, sem er hvað þekktastur fyrir hlutverk sín í myndunum The Matrix og Speed, er þessa dagana að kynna spennumyndina John Wick. Leikarinn fer með titilhlutverkið í myndinni og leikur þar leigumorðingja sem missir allt sem honum er kærast og í kjölfarið reynir hann að koma fram hefndum. Í nýlegu viðtali sem birtist á síðu IndieWire...
meira
21.10.2014
Krafðist þess að vera ótextaður
Krafðist þess að vera ótextaður
Ný kvikmynd um eðlisfræðinginn Stephen Hawking er væntanleg frá framleiðslufyrirtækinu Working Title Films. Kvikmyndin ber heitið Theory of Everything og verður frumsýnd þann 7. nóvember næstkomandi. Myndinni er leikstýrt af James Marsh sem áður hefur gert kvikmyndina Man on Wire. Það er leikarinn Eddie Redmayne sem fer með hlutverk Hawking og Felicity Jones fer...
meira
21.10.2014
The Rewrite frumsýnd á föstudaginn
The Rewrite frumsýnd á föstudaginn
Rómantíska gamanmyndin The Rewrite, með Hugh Grant og Marisu Tomei í aðalhlutverkum, verður frumsýnd þann 28. október hér á landi. Í myndinni leikur Hugh Grant úttbrenndan handritshöfund sem þarf að flytja frá Hollywood til að kenna í litlum smá bæ á austurströndinni. Myndin er er eftir leikstjórann og handritshöfundinn Marc Lawrence sem gerði myndirnar Two...
meira
20.10.2014
Nýtt plakat fyrir Horrible Bosses 2 gefið út
Nýtt plakat fyrir Horrible Bosses 2 gefið út
Nýtt plakat fyrir framhaldsmyndina Horrible Bosses 2 var gefið út fyrir skömmu. Á plakatinu má sjá flóru þekktra leikara á borð við Jennifer Aniston, Jamie Foxx og Christoph Waltz, en plakatið má sjá hér að neðan. Með aðalhlutverkin fara þó þeir sömu og skemmtu okkur í fyrri myndinni. Þeir Jason Bateman, Jason Sudeikis og Charlie Day sem fara með hlutverk Nick,...
meira